“Verbeterpunten' op de werkvloer

Acht ministers en staatssecretarissen gaan de komende maanden terug naar hun “werkvloer'.

Staatssecretaris Van Hoof controleert de veiligheid in vleesverwerkingsbedrijf VION te Boxtel. (Foto RVU) RVU

Onder de kaasstolp van het Binnenhof spelen journalisten en politici een spel: het spanningsveld van scoops halen en imago's bewaken. De kloof tussen politiek en burger wordt door journalisten nog te weinig overbrugd, zegt Yoeri Albrecht, voormalig politiek redacteur van Vrij Nederland. Hij heeft de rol van interviewer in het RVU-programma Terug naar de werkvloer. Na de succesvolle eerste serie waarin “directeuren' een paar dagen mee draaiden in hun bedrijf, is in een tweede serie de beurt aan ministers en staatssecretarissen. ,,Een poging om politici uit die kaasstolp te krijgen“, volgens Albrecht.

Hoe Haags beleid in de praktijk uitpakt, is voor politici niet altijd goed te overzien. Zij keren terug naar hun werkvloer: de maatschappij. Daar blijkt veel ruimte voor “verbeterpunten', zoals de bewindslieden de confrontatie met onduidelijk of verkeerd beleid zelf noemen.

In de serie zijn acht ministers en staatssecretarissen losgeweekt van het pluche en aan het werk gezet. Vier halve dagen bezochten ze plekken waar effecten van hun beleid zichtbaar zijn. Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat Melanie Schultz knipt kaartjes bij de NS, minister van Defensie Henk Kamp rolt met de genie door de modder en staatssecretaris van Cultuur Medy van der Laan maakt een aflevering van Het Journaal.

In de serie ontbreken onder anderen Verdonk, Donner en Zalm, net de ministers die je graag eens plaats zou zien nemen achter bijvoorbeeld een loket van de IND of zien surveilleren met een wijkagent. “Helaas zijn dat de ministers met de drukste agenda's, dat lukte dus niet“, zegt producent Hans Erik Kraan.

Om te voorkomen dat de serie dienst doet als één lange promotiecampagne voor de minister, is interviewer Albrecht aangetrokken voor een kritische onderbreking. Hij is onder de indruk van de professionaliteit van de bewindslieden: “Ze werden in het diepe gegooid, met vakmensen, zonder veel voorbereiding. Het ging ze verrassend goed af. Je merkt dat politici goed zijn in snel informatie tot zich nemen en improviseren.“ Tegelijkertijd merkte hij dat de bewindslieden zich voortdurend bewust bleven van hun imago. “We hebben getracht om geen podium te zijn voor politiek. Het doel was om de ministers te confronteren met hun beleid.“

De bewindslieden bleken dankbaar dat ze de kans kregen om meer ervaring op te doen in praktijksituaties“, zegt Albrecht. “De ervaringen in de bezochte scholen en bedrijven leverden meer inzichten op dan het geijkte “plaatje en praatje' van een werkbezoek.“

In de tweede aflevering is vanavond te zien hoe staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Henk van Hoof zich in de wereld van uitzendbureaus, uitkeringsfraude en arbeidsinspectie stort. Tussen bungelende varkenskoppen spreekt hij werknemers van een vleesverwerkingsbedrijf aan: “U staat met dat mes naar zichzelf toe te snijden“. En: “Zit er een noodstop op die zaag?“

Van Hoof ondervindt dat het slimmer is om de werkgever zélf te laten meedenken over een veilige werkomgeving “in plaats van geneuzel van de arbeidsinspecteur“.

Interviewer Albrecht beseft dat de “verbeterpunten' die politici ontdekken minder eenvoudig zijn op te lossen dan die van de directeuren in de vorige serie. “Politici werken in een heel ander krachtenveld, bij hun beleid zijn meerdere partijen betrokken. Het is ontzettend moeilijk om dingen te veranderen.“ Van Hoof ervaart dat in een uitzendbureau voor 65-plussers. De bemiddelaars klagen over de flexwet, die “niet voor 65-plussers is geschreven“. Maar eigenlijk is hun grootste probleem de stijging van loonkosten door de nieuwe zorgwet: “Zo verliezen we klanten“. Maar ja, dat is zorg, daar kan Van Hoof niks aan doen.

Als uitkeringsinspecteur bezoekt Van Hoof een aantal gezinnen. Hij schrikt van de krappe behuizing (“slapen jullie hier met z'n viéren?“) maar kijkt ook fronsend naar de twee breedbeeld tv's in de woonkamer (“dat moet een forse investering zijn geweest“). De inbreuk op het privé-leven ziet Van Hoof als “de enige manier om [fraude] te voorkomen“. Als een vrouwelijke uitkeringsgerechtigde slechts gekleed in handdoek de deur opendoet, vindt ook de staatssecretaris dat een beetje te privé: “Trekt u maar even wat aan.“

Albrecht vindt dat journalisten te weinig hun best doen om de kloof tussen politiek en burger te dichten: “Bewindslieden strooien vooral met oneliners. Aan het onderwerp van hun portefeuille wordt in de media te weinig aandacht besteed.“ De oorzaak van de beruchte kloof ligt volgens Albrecht in de vaak tegenstrijdige of te hooggespannen verwachtingen van mensen. “De politiek kan niet álles oplossen.“

Ministers terug op de werkvloer. Afl: Staatssecretaris Henk van Hoof van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 15 maart, 19.50-20.25, Nederland 3.