“Schuld moet een naam en een gezicht krijgen'

Als Milosevic in Belgrado wordt begraven, hoopt de Servische president Boris Tadic op een bescheiden bijeenkomst. Hij hoopt ook op verdere samenwerking met het het Joegoslavië-tribunaal.“

President Boris Tadic FotoReuters Serbian President Boris Tadic answers questions during an interview with Reuters at his office in Belgrade March 13, 2006. REUTERS/Ivan Milutinovic REUTERS

Alsof de Servische president Boris Tadic niet al genoeg kopzorgen heeft. Onderhandelingen over de toekomstige status van Kosovo dat onafhankelijk wil worden. Montenegro, waarmee Servië nu nog een unie vormt, wil zich afscheiden. De Europese Unie eist met spoed dat Servië oorlogsmisdadigers als Ratko Mladic en Radovan Karadzic uitlevert - anders maakt het land geen kans op Europese integratie.

Daar kwam afgelopen zaterdag nog een zorg bij: de dood van de door het Joegoslavië-tribunaal van oorlogsmisdaden verdachte ex-president Slobodan Milosevic. Veel Serviërs wijten Milosevic' dood aan de nalatigheid van het tribunaal dat zijn verzoek tot medische behandeling in Moskou afwees. Menigeen gaat er zelfs van uit dat Milosevic is vermoord.

Het is nu zaak, zegt Tadic in een vraaggesprek, om het hoofd koel te houden. “Ik hoop dat het tribunaal in de nabije toekomst de veiligheid van beklaagden beter kan garanderen. Maar wat er gebeurd is mag geen reden zijn om de samenwerking van Servië met het tribunaal te stoppen. Dat zou Servië terugwerpen in een internationaal isolement.“

Tadic is een sleutelfiguur in het democratische kamp en leider van de oppositionele Democratische Partij (DS), de partij van de in maart 2003 vermoorde premier Zoran Djindjic, de man die Milosevic uitleverde aan het tribunaal. Drie jaar na die moord maakt Tadic zich op voor een nieuwe begrafenis, die van Milosevic. Wordt de lokatie Belgrado?

In zijn werkkamer in het presidentieel paleis in het centrum van Belgrado durft Tadic daarover nog niets met zekerheid te zeggen. “Maar áls het in Belgrado gebeurt verwacht ik geen onrust. Het is een Servische traditie om van een begrafenis een waardige bijeenkomst te maken. Ik verwacht niet dat er een politieke manifestatie van wordt gemaakt.“ Hij is ervan overtuigd dat Milosevic' dood en de emotionele en woedende reacties daarop, niet tot een radicalisering van het politieke klimaat in Servië zullen leiden. “Servië is middenin het proces van hervorming en democratisering. En daarbij: de meeste Serviërs zijn nu fel gekant tegen de politieke lijn van wijlen Milosevic.“

Hoewel volgens Tadic “het tribunaal aan geloofwaardigheid heeft ingeboet“, vermindert de druk op Servië om Karadzic en Mladic uit te leveren, niet - integendeel. Tadic vreest de consequenties als Servië in gebreke blijft. De Europese Unie dreigt de gesprekken over Servië's Europese integratie te beëindigen. “Dat kunnen we ons niet veroorloven. Iedere Serviër moet zich realiseren dat zijn wortels in Europa liggen. Het gegroeide wantrouwen in het tribunaal mag toenadering tot de EU niet dwarsbomen.“

De president onderstreept dat de voortgaande samenwerking met het tribunaal, niet alleen nodig is om Servië's weg naar Europa te effenen, maar nog een ander doel dient: “De waarheid moet worden achterhaald. Anders komt er geen verzoening. Maar het is onacceptabel als die waarheid wordt gesimplificeerd. Er zijn behalve aan Bosnische, Kosovo-Albanese en Kroatische zijde ook aan Servische zijde tienduizenden slachtoffers gevallen. Dáárom moet Servië mee blijven werken met het tribunaal: om de schuld een gezicht te geven. Nu immers rust de schuld op de schouders van de hele natie. De slachtoffers van de Joegoslavische oorlogen hebben er recht op te weten wie de daders waren, met naam en toenaam.“