“Misschien zijn de mensen ons zat'

Meer dan een halve eeuw was Wassenaar een VVD-bolwerk. Een onverwachte nieuwkomer maakte daar een einde aan. De partij zoekt nog steeds een verklaring. Er ging wat mis “in de communicatie“.

Sommige Wassenaarders begrijpen gewoon niet goed waar hun gemeente mee bezig is. De nieuwbouwplannen op de locaties van de oude bibliotheek, het versleten zwembad en het verouderde Rijnlands Lyceum, allemaal zijn het “diepte-investeringen“ in de toekomst van Wassenaar, “absoluut noodzakelijk om verpaupering tegen te gaan“. Dat dacht tenminste de Wassenaarse VVD, zegt de nieuwe fractievoorzitter Bert Ooms.

Voor veel Wassenaarders waren de ambitieuze plannen vooral een reden om voor het eerst in jaren niet meer op de VVD te stemmen. De partij - sinds 1950 onafgebroken aan de macht in het Zuid-Hollandse duindorp - leverde vijf van de elf zetels in de gemeenteraad (21 zetels) in en raakte daarmee haar absolute meerderheid kwijt.

Waar het aan ligt, weet Ooms, in het dagelijks leven patholoog, eigenlijk nog niet. “Misschien zijn de mensen zoveel jaar van VVD-overheersing wel zat.“ Het waren ook wel erg veel grote projecten tegelijk.

Maar het had, zegt partijgenoot en wethouder Financiën Marc van Dijk, ook zeker te maken met de beroering over de ozb, de lokale belasting die huiseigenaren (en vroeger ook huurders) moeten betalen. In Wassenaar, waar een huis gemiddeld 550.000 euro kost, leidt elke rimpeling van de ozb tot een golf in de lokale politiek.

Natuurlijk moet je, als je de verkiezingen zo verliest, de schuld bij jezelf zoeken, zeggen de VVD'ers. Maar inhoudelijk heeft het gemeentebestuur het gewoon bij het juiste eind. Je móét investeren in de toekomst, zegt wethouder Van Dijk. Die projecten zijn goed voor de gemeente, dat zullen de Wassenaarders zelf later ook zien. En de kritiek op de hoogte van de ozb berust op misverstanden.

De gemeente heeft niet goed duidelijk gemaakt waar die dingen voor nodig zijn, denkt de tweede VVD-wethouder, Adrienne Vriesendorp-Dutilh. Toch is het wel geprobeerd. Heel veel uitleg, heel veel discussie, heel veel inspraak. Met het oog op al die grote projecten had de VVD - die Wassenaar ook alleen had kunnen regeren - bijna alle partijen bij de coalitie gehaald. Zelfs GroenLinks, uiteindelijk de enige oppositiepartij, had bijna meegedaan.

Al dat gepraat bleek vooral een “aanzet tot onrust en wantrouwen“, merkte Ooms. Hij noemt het voorbeeld van een plan van de gemeente om “snippergroen“ op Wassenaars grondgebied te verkopen om een deel van de plannen te financieren. “We wilden kijken wat voor tafelzilver we hadden. De ambtenaren hadden het enthousiast opgepikt.“ De ambtelijke studie was mooi, zo mooi dat bewoners dachten dat het om een uitgewerkt plan ging om hun geliefde groen vol te bouwen. Ooms: “Dat is als een bom ingeslagen.“ Het leidde tot het eerste massale protest in tijden. In het chique Wassenaar-Zuid hingen de spandoeken in de lanen. Dat krijg je dus, zegt Ooms, met openheid en transparantie.

Een normaal, redelijk verhaal willen mensen niet horen, denkt hij wel eens. “Daar hebben ze blijkbaar geen antenne voor.“ Mensen zijn vooral bang voor grote veranderingen, ze willen geen grote nieuwe dingen, ze houden liever alles zoals het is. “Puur zakelijk gezien vinden wij dat er voor het dorp enorm goede dingen gebeurd zijn“. Ooms verwijst naar de scoringslijstjes uit het weekblad Elsevier, die de kwaliteit van gemeenten onderzocht. Hij is heel trots op de goede scores voor sociaal klimaat en wonen en voorzieningen. “Maar heeft ons geen goed gedaan, het is net een Griekse tragedie.“

Wat ze anders hadden moeten doen? Eigenlijk weten de VVD'ers het nog niet. We gaan evalueren, zegt wethouder Vriesendorp. Ooms is blij dat de VVD de rug recht heeft gehouden, maar “er is wel een spanningsveld tussen wat de VVD denkt dat goed voor het dorp is, en wat het dorp wil.“

Wat Wassenaar Wil (WWW) denkt daar geen last van te hebben. Deze nieuwe partij haalde vorige week uit het niets zes raadszetels, evenveel als de VVD. Oprichter Michiel Rahusen, gepensioneerd internationaal bankier en reorganisatie-adviseur, weet wel wat de VVD fout heeft gedaan. “Geweldig veel geld vloeit hier naar allerlei krankzinnige projecten“. Een “toppunt van grootheidswaanzin“, noemt hij de verplaatsing van de oude bibliotheek om daarvoor in de plaats op de Luifelbaan een parkeerkelder van twee verdiepingen, een supermarkt, winkelruimtes, sociale huurwoningen en appartementen te bouwen. “Je zet iets wat te groot is in iets wat te klein is.“

Dat soort gedrag, zegt Rahusen, voedde bij hem de al langer bestaande ergernis over achteruitgang van zijn buurt door achterstallig onderhoud aan de waterafvoer, en “alle andere rare dingen waar je hier over struikelt“.

Rahusen stond bij steeds meer inspraakavonden achter de microfoon, iets wat de VVD ook opviel. “We wilden deze man richting de verkiezingen liever bij ons in de partij dan erbuiten“, zegt Ooms nu. Rahusen wilde wel bij de VVD, maar kwam voor zijn gevoel op een onverkiesbare plaats op de kandidatenlijst terecht. Dat was niet handig van het partijbestuur, zegt Ooms. “Rahusen zag dat natuurlijk als een ongelofelijke belediging.“ Volgens Rahusen zelf besefte hij vooral dat hij zijn plan om de VVD van binnen uit te hervormen niet zou kunnen uitvoeren. Samen met een medestander richtte hij vier maanden voor de verkiezingen een nieuwe partij op.

Het is een illusie van de VVD om te denken dat beter uitleggen van grote projecten of de verhogingen van lokale belastingen tot een andere verkiezingsuitslag zou hebben geleid, zegt Rahusen. “Ze denken, de bevolking is het er niet mee eens, dus we moeten meer geld in de communicatie steken, want de bevolking begrijpt ons niet. Maar het probleem is dat zij de bevolking niet begrijpen.“

Wie gaat Wassenaar nu besturen? De burgemeester, ook VVD'er, heeft zijn partij toch weer de opdracht gegeven de collegeonderhandelingen te beginnen. Logisch, vindt Ooms: “We zijn natuurlijk nog steeds de grootste partij, we kregen 28 stemmen meer dan WWW.“ Een coalitie met de nieuwe partij gaat Ooms zeker niet uit de weg. “Ze moeten de kans krijgen zich waar te maken.“ Dat hij met de VVD zou “moeten“ samenwerken vindt Rahusen zelf “een vreemde conclusie“. Hij wil nog niet zeggen met wie zijn partij dan wil besturen. Wát hij wil is duidelijk, geen politiek bedrijven. Wassenaar moet gewoon mooi blijven. “We moeten het dorp behouden zoals het is“.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel 'Misschien zijn de mensen ons zat' (15 maart, pagina 3) staat dat GroenLinks bijna meedeed aan de coalitie die Wassenaar bestuurde. Dit betreft echter de interpretatie van VVD-fractievoorzitter Bert Ooms. Volgens GroenLinks was daar geen sprake van.