Kostunica kan even niets goed meer doen

De dood van Milosevic en de commotie over zijn begrafenis vormen een bedreiging voor de regering. Maar toch is de kans groot dat die zal overleven.

Kosovo-Serviërs op een bijeenkomst ter herdenking van Milosevic in Gracanica, een van de enclaves van de Serviërs in Kosovo, niet ver van de hoofdstad, Pristina. Foto Reuters Kosovo Serbs attend a commemorative service for former Yugoslav president Slobodan Milosevic in the Serb enclave of Gracanica in Kosovo, March 14, 2006. Serbia on Thursday suspended a warrant for the arrest of Milosevic's widow Mira Markovic, clearing the way for her to return from exile to attend his funeral if it is held in Belgrade. REUTERS/Hazir Reka REUTERS

De Servische premier Vojislav Kostunica raakt steeds verder in het nauw. Zowel de oppositie als een van zijn eigen coalitiegenoten dreigde gisteren zijn regering ten val te brengen.

Dagenlang heeft Kostunica gezwegen over de vraag waar en onder welke voorwaarden en omstandigheden oud-president Slobodan Milosevic in Belgrado kan worden begraven. Gisteren liet hij voor het eerst iets van zich horen. De intrekking van het arrestatiebevel tegen Milosevic' weduwe Mira Markovic, zo liet hij in een verklaring weten, maakt de weg vrij voor een begrafenis in Belgrado. “Een begrafenis is een beschaafde daad die moet worden gerespecteerd.“

Het was op het oog een onschuldige verklaring, maar zo werd ze niet opgevat bij de aanhangers, noch bij de tegenstanders van Milosevic. De aanhangers, die een staatsbegrafenis en een intrekking van niet alleen het arrestatiebevel maar ook de aanklachten tegen Markovic hadden geëist, werden door Kostunica's verklaring niet gesust. Integendeel: de ultra-nationalistische Servische Radicale Partij (SRS), de grootste partij in het parlement, liet gisteren weten “de eerste gelegenheid“ te zullen gebruiken om de regering ten val te brengen. Als de socialisten van Milosevic dat ook willen, is het lot van de regering bezegeld, want Kostunica's minderheidsregering is afhankelijk van de gedoogsteun van de socialisten. Het blad Blic schreef over Kostunica's verklaring dat die heel netjes lijkt, maar “ons volk weet best dat er niets anders achter zit dan de naakte wens aan de macht te blijven“.

Aan de andere kant van het politieke spectrum ontstak de G17 Plus, de partij van de radicale hervormers die deel uitmaakt van de regering, in woede. Niet zozeer over Kostunica's verklaring, maar wel over berichten als zou zijn regering achter de schermen bij president Tadic van Servië hebben aangedrongen op gratie voor Markovic en toestemming voor een staatsbegrafenis voor Milosevic. Dat zou de stabiliteit in Servië ten goede komen. De informatie was afkomstig uit de oppositionele Democratische Partij, maar dat is wel de partij van Tadic - dus misschien klopte ze wel.

G17 Plus reageerde snel, en boos. G17 Plus, aldus partijkopstuk Cedomir Antic, “blijft niet in een regering die de wet niet respecteert“. En deze regering respecteert de wet niet, omdat ze Markovic' arrestatiebevel heeft laten intrekken. “We zullen serieus overwegen uit de regering te stappen als zij de aanklacht tegen Milosevic' weduwe intrekt om haar in staat te stellen het graf van haar man te bezoeken zonder te worden gearresteerd.“ Het nieuwsbulletin VIP tekent aan dat G17 Plus wel vaker met zulke dreigementen komt zonder ze waar te maken, maar de huidige politieke situatie is delicater dan gewoonlijk.

Daaraan herinnerde gisteren ook de minister van Buitenlandse Zaken van de unie Servië en Montenegro, Vuk Draskovic, in een vraaggesprek met het persbureau Associated Press. Hij verketterde Milosevic (“hij verdient de hel“) en zei “zich te schamen over de openbare verheerlijking in Servië van een man die verantwoordelijk is voor veel wreedheden en moorden“) maar hij verweet ook de VS en de EU de situatie in Servië verkeerd in te schatten door vast te houden aan de eis, de Bosnische Serviër Ratko Mladic uit te leveren. “De situatie in Servië is uiterst gevaarlijk. We zijn misschien een halve stap verwijderd van een terugkeer naar de erfenis van Milosevic. Het regent keihard en we hebben geen paraplu. En we heben die paraplu nodig om ons te beschermen“, aldus de minister. “Maar wat is de positie van onze vrienden? Zelfs nu krijgen we boodschappen dat we niet tot de EU kunnen toetreden zonder [de uitlevering van] Mladic.“ En dat, zei hij, speelt de radicalen en de socialisten in de kaart.

Ondanks het groot alarm denken veel waarnemers in Belgrado dat de regering de storm overleeft. De publieke opinie is geradicaliseerd, de toestand van de regering is penibel en delicaat, maar Milosevic en zijn denkbeelden zijn dermate passé dat de hernieuwde obsessie niet lang zal blijven bestaan, zo wordt geoordeeld. Daarvoor is de belangrijkste aanstichter van de commotie, de socialistische partij van Milosevic zelf, te zwak.