Doctorandus zegt niemand wat

Bij sommige grote bedrijven is een MBA-studie een must, maar de titel is onderhevig aan inflatie. Alleen de topopleidingen tellen mee.

Maarten ten Napel. Hoofddorp, 10-03-06 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Rijk en belangrijk worden? Dan kan het volgen van een MBA-opleiding cruciaal zijn. Voor de inhoud van de cursus, maar vooral om de internationale contacten die je opdoet. Die maken het voor veel bedrijven de moeite waard om werknemers naar een opleiding Master of Business Administration te sturen. De reputatie van de school is daarbij belangrijker dan de graad.

De MBA-titel is in Nederland niet beschermd. Een paar jaar geleden bleek de graad opeens een “must' om een goede baan te vinden. Prompt werden tientallen nieuwe MBA-scholen opgericht.

De titel lijdt onder inflatie. “Er is veel kaf onder het koren“, zegt Auke Bijnsdorp van wervings- en selectiebureau YER. Vooral in het vakgebied van strategisch bedrijfsadvies is een MBA-opleiding nog altijd een “verplicht nummer“, zegt Bijnsdorp. Hij merkt dat werkgevers wel belangrijk vinden wélke MBA-opleiding een sollicitant heeft gevolgd. Een opleiding in Londen, Lausanne of Fontainebleau - de topscholen van Europa - is onder consultants favoriet, net als die aan de universiteit van Harvard.

Volgens Bijnsdorp ligt nergens de lat zo hoog als bij de consultants. “Typisch een vak waar de beste jongetjes van de klas advies geven aan bedrijven.“ Meestal doen consultants een MBA-opleiding na een jaar of vijf werkervaring, op kosten van de baas. Bijnsdorp: “Talent is schaars en werkgevers willen goed personeel graag aan zich binden.“

Bij sollicitaties wordt een MBA-titel zelden als eis genoemd. “Een MBA-graad verhoogt je marktwaarde pas als je precies weet wat het doel daarna is“, zegt Bijnsdorp. “Als je bedrijfseconomie hebt gestudeerd, is een MBA niet zo noodzakelijk. Bij een vak als technische natuurkunde weer wel.“ De MBA-opleiding levert dan de bedrijfskundige kennis waar de natuurkundestudie niet in voorziet. “Bovendien verlaat je de opleiding met een grote internationale kennissenkring van hoge kwaliteit.“

De ideeën van Nederlandse multinationals over MBA-opleidingen verschillen sterk. Zo werft Heineken mensen via een traineeship. Een MBA is niet nodig.

“Het gaat om werkervaring en wat je hebt gepresteerd“, aldus een woordvoerder van het drankenconcern. Maar in overleg is alles mogelijk: “Als je dat wil, ga je toch lekker een jaartje Fontainebleau doen.“ Het bedrijf voert het motto “je werkplek is je leerplek' en organiseert zelf cursussen, op maat gesneden voor het bedrijf.

Automatiseerder IBM heeft een eigen interne MBA-cursus, hoewel het volgens de woordvoerder wel “jammer“ is dat je dan met louter IBM'ers in een klasje zit.

Bij de KLM is de MBA-titel een pre. De woordvoerder schrijft dat toe aan de Angelsaksische cultuur van het internationale bedrijfsleven, waar MBA-studies op aansluiten. “Een doctorandustitel zegt niemand wat.“ Als werknemer kan je bij de KLM aankloppen voor afspraken over financiering van de opleiding. Vaak moet je beloven om na de opleiding een aantal jaren in dienst te blijven.

De bedrijven sturen hun werknemers graag naar een van de drie topinstituten in Europa. Op de meeste van die scholen lopen personeelswervers rond. De kans bestaat dat werknemers die op kosten van de baas een MBA-opleiding volgen, het bedrijf daarna verlaten. “Je kunt de arbeidsmarkt niet dichttimmeren. Als iemand weg wil, gaat hij weg“, zegt de KLM-woordvoerder. Soms betaalt de nieuwe werkgever een afkoopsom als tegemoetkoming in de kosten voor de dure studie. “Vergelijk het met transfers. Eigenlijk is het net profvoetbal.“

Arnoud Kamerbeek

Maarten ten Napel