De “rode heks' achter de troon van Slobodan Milosevic

Mirjana (Mira) Markovic, de vrouw van Slobodan Milosevic, is wel de Elena Ceausescu van Servië genoemd. Een “rode heks', hysterisch en agressief. De “kwade genius' achter het regime van haar man. Herrin der Hetze, kopte Der Spiegel eens. De Lady Macbeth van de Balkan, schreef het Franse persbureau AFP. Geen bewijs van enig geweten, aldus de Financial Times.

Mira Markovic Foto Reuters Mira Markovic, the widow of former Serb leader Slobodan Milosevic, attends the federal parliament session in Belgrade in this November 28, 2000 file photo. A Serb court dropped on March 14, 2006, an arrest warrant for the widow of Slobodan Milosevic, an official of Milosevic's party said, in a move that could allow her to attend his funeral if he is buried in Serbia. REUTERS/Ivan Milutinovic/Files REUTERS

Ze kan er engelachtig uitzien en placht vroeger, toen haar man nog regeerde, met plastic bloempjes in het ravenzwarte haar te verschijnen. Een aardige vrouw, beetje truttig.

Aardig was ze niet als ze de critici van haar man hekelde. Dat waren verraders, lafaards, honden, deserteurs, handlangers van de moordenaars van hun volk. Ze schreef jarenlang een column in het blad Duga. Daarin konden de Serviërs lezen wie in de politiek op de weg naar boven was en wie op weg naar de uitgang. Als ze schreef dat Dobrica Cosic een goede schrijver maar een slechte president was, werd Cosic ontslagen. Als ze de nationalist Vojislav Seselj aanviel, verdween hij van het politieke toneel. Slobodan was de motor van het bewind, Mira had het stuur in handen, zeker in personeelszaken.

Dat kon gevaarlijk zijn. Toen ze de journalist Slavko Curuvija - eerder een van haar vrienden - tot verrader bestempelde wegens zijn kritiek op het Kosovo-beleid van haar man, deed de Milosevic-gezinde pers die kritiek dunnetjes over. Een paar dagen later werd Curuvija vermoord.

Ze kan ook lief zijn. Haar kapster kreeg eens een fooi van 365.000 dollar.

Mira Markovic, overtuigd marxiste (en anti-nationaliste, ook in de tijd waarin haar man het nationalisme gebruikte om de macht te krijgen en te behouden) was Milosevic' eerste, enige en grote liefde sinds ze elkaar op school in hun beider geboortestad Pozarevac ontmoetten. Een tienerliefde die nooit voorbij ging. De relatie is vaak omschreven als een symbiose van twee onafscheidelijken die in hun onafscheidelijkheid buiten de wereld stonden. Mira was de dochter van een partizane die door de Duitsers gevangen was genomen en onder foltering geheimen prijsgaf. De Duitsers stuurden haar terug naar de partizanen die haar om het verraad liquideerden. Volgens één bericht was het Mira's vader die zijn vrouw doodschoot. Het is misschien het antwoord op de vraag waarom Mira zo wraakzuchtig en fanatiek is geworden. De bloempjes in haar haar droeg Mira als eerbetoon aan de moeder die ze verloor toen ze één was, een voortdurende poging aan te tonen dat ze niet aan het verraad van haar moeder geloofde.

Tijdens het bewind van haar man heeft volgens insiders niemand zo veel invloed op Milosevic gehad als zij - dit hoewel ze op saillante punten met elkaar van mening verschilden. Milosevic was geen marxist en was ook geen nationalist, hij was een opportunistische machtspoliticus. Zijn vrouw was politiek veel principiëler. Ze geloofde heilig in het marxisme en richtte in 1993 zelfs een eigen politieke partij op, Verenigd Joegoslavisch Links (JUL), die formeel concurreerde met de socialistische partij van haar man. JUL was aanvankelijk het politieke tehuis van diegenen (vooral militairen) die ook na de desintegratie van Joegoslavië nog terugverlangden naar de federatie, het land van Eenheid en Broederschap van alle Zuid-Slavische volkeren. Maar JUL werd al snel het tehuis van de maffiose, corrupte zakelijke elite van het Servië van de late jaren negentig. Veel JUL-kopstukken zijn vermoord in afrekeningen van het criminele milieu.

In 2003, drie jaar na de val van haar man, week Markovic uit naar Rusland, om aan vervolging wegens machtsmisbruik en fraude te ontkomen.