Voetbal voor de jeugd redt de buurt

In de Rotterdamse wijk Hoogvliet werd vorige week het dertiende Johan Cruyff Court geopend. De goed onderhouden trapveldjes worden alom geprezen. 'Normaal wordt alles wat los- en vastzit gesloopt in deze buurt.'

Buurtkinderen op het trapveldje dat vorige maand in de Rotterdamse wijk Schiemond werd geopend. (Foto Merlin Daleman) Johan Cruyff Court, Schiemond veld. Rotterdam, 09-03-06 © Foto Merlin Daleman Voetbal Recreatie Jongeren Daleman, Merlin

Het sneeuwt en de temperatuur ligt rond het vriespunt. Het weerhoudt de leerlingen van de oecumenische basisschool Paulus in de Amsterdamse wijk Bos en Lommer er niet van een balletje te trappen. Zo'n twintig kinderen uit groep 7 en 8 hebben zich op het trapveldje schuin tegenover het schoolgebouw verzameld. Abdel (12) schiet rakelings over het doel, terwijl zijn vriend Jaouad (11) zijn verrichtingen vanaf de achterlijn gadeslaat. 'Mooi man', schreeuwt hij hem toe. Abdel knikt. 'Johan Cruijff is mijn voorbeeld', zegt hij later. 'Ik wil net zo'n goede voetballer worden als hij.'

Ruim vijf maanden geleden opende oud-voetballer Cruijff het trapveldje, uit naam van de naar hem vernoemde stichting die sportprojecten voor kinderen over de hele wereld ontplooit: de Johan Cruyff Foundation. Wie sport zit niet achter de computer of de tv, is de achterliggende gedachte. 'En sporten leidt tot betere schoolprestaties', voegde Cruijff er bij de opening aan toe. Er klonk die dag muziek. En er werd gevoetbald. Abdel en Jaouad mochten hun krachten meten met voetbalinternationals als Khalid Boulahrouz en Rafael van der Vaart. 'Er heeft een foto van ons in de krant gestaan', zegt Abdel glunderend. 'Mooi toch?'

'Het bezoek heeft diepe indruk gemaakt', weet Paul Verhoeff, leerkracht van groep 7. Dat de internationals de moeite namen Bos en Lommer aan te doen, heeft er volgens hem toe bijgedragen dat zijn leerlingen het veld als hún veld beschouwen. 'Normaal wordt alles wat los- en vastzit in deze buurt gesloopt', zegt Verhoeff in een achterafkamertje van het schoolgebouw waar de tandartsstoel pontificaal voor de hoofdingang staat. 'Maar dit veld ligt er nog altijd netjes bij. De kinderen zijn er trots op.'

Sinds de winter van 2003 zijn er dertien zogenoemde Cruyff Courts in Nederland geopend: sportveldjes van kunstgras, beton, asfalt, zand of rubber met een oppervlakte van bijna 1.200 vierkante meter. Laatste in de rij is het veld dat vrijdag onder grote belangstelling door Cruijff werd ingewijd in de Rotterdamse wijk Hoogvliet. Voor de zomer worden er nog twee in gebruik genomen: op 8 april in de wijk Hagerhof in Venlo en op 3 mei in de wijk Westrand in Roosendaal. 'Als alles volgens plan verloopt, staat de teller eind van het jaar op veertig', zegt Menno Renes van de Johan Cruyff Foundation.

De veldjes worden aangelegd in samenspraak met de gemeenten, die zich als eigenaar verantwoordelijk stellen voor het onderhoud en iets minder dan de helft van het totale budget van 120.000 euro voor hun rekening nemen. Zo telde de gemeente Utrecht 50.000 euro neer voor het Cruyff Court dat vorige maand in de multiculturele wijk Hoograven werd geopend. 'Dat is het geld dubbel en dwars waard', vindt de Utrechtse wethouder Hans Spekman (Sociale Zaken), die het veld samen met Cruijff opende. 'Er wordt veel gebruik van gemaakt.' Het door hoogbouw omgeven veld is geen primeur voor Utrecht: in oktober vorig jaar werd uit naam van Ajacied Wesley Sneijder een trapveldje in de wijk Ondiep geopend.

'Vroeger zag je in Hoograven wel eens jongeren met hun ziel onder de arm lopen', zegt Spekman. 'De openbare ruimte was beperkt en buurtbewoners keken hen vaak weg. Nu hebben ze een eigen ontmoetingsplek, waar welzijnswerk en sportverenigingen activiteiten organiseren.' Vooral naar de ontmoetingen met de selectie van FC Utrecht - die haar naam aan het veldje verbond en zich daarmee verplichtte zo nu en dan een balletje te trappen in de wijk - zien de jongeren uit. 'Spelers als Adil Ramzi en Jean-Paul de Jong maken meer los dan Johan Cruijff', zegt Spekman.

Volgens Menno Renes van de Johan Cruyff Foundation is het voor het welslagen van het project van belang dat de buurt zeggenschap krijgt. 'Welzijnswerkers, ouders, leerkrachten, kinderen, gemeenteambtenaren, schoonmakers - ze mogen allemaal hun zegje doen. De ervaring leert dat de saamhorigheid in een wijk groter wordt naarmate bewoners en belanghebbenden iets in de melk te brokkelen hebben.'

Die mening wordt onderschreven door Clyde Pinas, welzijnswerker in de Rotterdamse wijk Schiemond, waar eerder deze maand een Cruyff Court werd geopend. Pinas: 'Vaak wordt verondersteld dat het wel los loopt als zo'n veld er ligt. Dat is een misvatting. Alles valt of staat met goed beheer.' In samenspraak met de buurtkinderen organiseert Pinas voetbaltoernooien met een educatief karakter. 'Dan bepalen we bijvoorbeeld vooraf dat niet het sterkste team wint, maar de meest gemêleerde ploeg. Of dat jongeren die het evenement organiseren een zakcentje krijgen. 'Voor wat, hoort wat' is ons credo.'

In opdracht van de Cruyff Foundation begint het Amsterdamse Mulier Instituut een onderzoek naar de maatschappelijke effecten van de trapveldjes. Renes: 'Wij zijn ervan overtuigd dat vandalisme en criminaliteit afnemen in wijken waar kinderen een veilige plek hebben. Dat de tolerantie onder buurtbewoners groter wordt. Maar het blijven veronderstellingen. Statistieken moeten het bewijs leveren.'

Marziye Saritas heeft geen boodschap aan statistieken. De jonge vrouw met hoofddoek staat voor de hoofdingang van het moeder-kind-centrum, op een steenworp afstand van het trapveldje in Bos en Lommer. 'Het voordeel van dat veldje', vraagt ze terwijl ze over haar schouder naar de speeltuin knikt. 'Dat ik dáár geen bal meer op mijn hoofd krijg. Het veld is goed voor de kinderen. En wat goed is voor de kinderen, is goed voor de buurt.'

    • Danielle Pinedo