Veelzijdig en gerespecteerd

Lennart Meri, die in 1992 de eerste president van het vrije en onafhankelijke Estland werd en die positie tot 2001 behield, is vannacht overleden aan de gevolgen van hersenkanker. Hij is 76 jaar geworden.

Meri in 1999 (Foto Reuters) File picture shows Estonian President Lennart Meri at a news conference in Washington, March 15, 1999. Lennart-Georg Meri, Estonia's first president after independence from the Soviet Union in 1991, died early on Tuesday, March 14, 2006, after a long illness, the President's office said. Picture taken March 15, 1999. REUTERS/Larry Downing/File REUTERS

Meri was een van de leiders van de onafhankelijkheidsbeweging, de zogenaamde Zingende Revolutie, de Estse variant van de Praagse Fluwelen Revolutie, genoemd naar de grote zang-traditie van Estland. Hij was populair bij de Esten, wegens zijn humor en scherpe observatievermogen, maar niet geheel onomstreden.

Zo werd hij in 1992 president hoewel zijn rivaal Arnold Rüutel veel meer stemmen kreeg. Rüutel beschikte echter niet over de vereiste absolute meerderheid en dus kreeg het parlement, de Riigikogu, het laatste woord. Het koos voor Meri.

Lennart Meri werd in 1929 in Tallinn geboren. Zijn vader, George Meri, was diplomaat en als kind bracht Meri vele jaren door in het buitenland. Hij leerde zes talen vloeiend spreken. Na de invasie van Estland door de Sovjet-Unie in 1940 werd zijn familie verbannen naar Siberië. Veel later zou blijken dat George Meri voor de oorlog voor Stalins NKVD had gespioneerd en daarom was 'gespaard' en niet doodgeschoten, zoals andere diplomaten.

Na de oorlog keerde het gezin terug naar Estland. Lennart Meri studeerde geschiedenis in Tartu, de tweede stad van het land. Zijn vader werd geregeld gearresteerd door de nieuwe Sovjetautoriteiten en even zag het er naar uit dat hij zijn studie niet zou kunnen afronden. Uiteindelijk studeerde hij toch af. Cum laude. Zijn specialiteit was de geschiedenis van de Fins-Oegrische volken.

De veelzijdige Meri ging aan de slag als schrijver, regisseur en radio- en tv-producent. Zijn bekendste documentaire werd De wind van de Melkweg, een film uit 1977 over Fins-Oegrische volken in de Sovjet-Unie. De film, die tegen de eenheidsgedachte van Moskou inging, werd door de autoriteiten verboden, maar kreeg op het filmfestival van New York een hoge onderscheiding.

Zijn belangrijke rol in de oppositie tegen Moskou werd in 1990 bekroond met de post van minister van Buitenlandse Zaken, nog voordat de Estse onafhankelijkheid was erkend. Na de onafhankelijkheid in 1991 was Meri even ambassadeur in Finland, voor hij president werd. Hij was een gerespecteerd staatsman, met nauwe banden met wereldleiders, zoals de voormalige president Bill Clinton en wijlen paus Johannes Paulus II. In 1996 werd hij herkozen als president. In 2001 werd hij alsnog opgevolgd door Rüutel.