Tweespalt Servië terug na dood Milosevic

De Servische regering wil een kleine begrafenis voor Milosevic.

Maar sommigen voorspellen een massale politieke manifestatie.

Demonstratie van communisten bij de Nederlandse ambassade in Moskou, ter ere van Milosevic. Foto AFP Two Russian Communist Party supporters hold pictures of the late Yugoslav leader Slobodan Milosevic as they talk during a commemoration rally outside the Dutch embassy 13 March 2006 in Moscow. Russia confirmed today it had received a hand-written letter from Slobodan Milosevic in which he complained about treatment for his heart condition in the detention facility at the UN war crimes tribunal and requested treatment in Russia. AFP PHOTO YURI KADOBNOV AFP

Langs de verkeersader naar de grote begraafplaats in de Servische hoofdstad Belgrado hebben televisieploegen uit de hele wereld hun tenten al opgezet. De zaterdag overleden Slobodan Milosevic heeft een aantrekkingskracht waar zelfs de best geïnformeerde waarnemers in de stad van versteld staan. Dat het zó`n groots circus zou worden verbaast me, zegt politiek analist Braca Grubacic.

Dagenlang gonsde het van de geruchten over de doodsoorzaak en over de mogelijke locatie van de begrafenis. Over het eerste waren de meeste Serviërs het snel eens. Het tribunaal in Den Haag heeft hem vermoord.

Over het tweede, waar zijn graf moet worden gegraven, heerste langer onduidelijkheid. Milosevic` weduwe Mira Markovic en hun zoon Marko leken eerst aan te sturen op een begrafenis in Moskou, waarnaar beiden zijn uitgeweken. In Servië wordt Markovic gezocht wegens haar rol in financiële malversaties.

Maar maandagmiddag maakte de Servische justitie bekend het arrestatiebevel op te heffen, waarmee een begrafenis in Belgrado mét de familie erbij, mogelijk wordt.

De Socialistische Partij van Servië (SPS), de partij van wijlen Milosevic, dreigde een dag eerder haar steun aan de regering van premier Kostunica in te trekken, als Milosevic geen waardige begrafenis zou krijgen. Het voortbestaan van de minderheidsregering van premier Vojislav Kostunica is afhankelijk van die steun van de SPS, die dan ook haar zin kreeg. Milosevic krijgt géén staatsbegrafenis, maar wel een kleinschalige begrafenis, gepland voor aanstaande donderdag.

De vraag is of Kostunica erin slaagt om het `kleinschalig` te houden. Het wordt eerder een massale politieke manifestatie, zegt Grubacic.

Over de begraafplaats loopt Grubacic door de sneeuw langs de Aleja Velikana, waar Servië zijn helden begraaft, en wijst op de verse bloemen bij het graf van Zoran Djindjic, de hervormingsgezinde premier die in 2003 in Belgrado werd vermoord. Djindjic was de man die Milosevic uitleverde aan het tribunaal en is in de ogen van de Milosevic-aanhang `de ultieme verrader`. Ook zonder de toeters en bellen van een staatsbegrafenis komen er zeker 100.000 mensen op de been, zegt Grubacic. De Socialistische Partij, de nationalisten en de radicalen in de oppositie, ze zullen er álles aan doen om de begrafenis politiek te kapitaliseren.

In die zin, zegt Grubacic, werpt de dood van Milosevic Servië terug in het verleden. Het land is weer verdeeld: de ene helft legt bloemen bij het graf van Djindjic, de andere helft maakt straks van Milosevic` graf een bedevaartsoord.

Wat de politieke toekomst van Kostunica is, wordt volgens Grubacic pas na de begrafenis duidelijk. Het wantrouwen jegens het tribunaal in Den Haag is nu groter dan ooit, zegt hij. Kostunica kan het in eigen land dus slecht verkopen om samenwerking met het tribunaal voort te zetten. Tegelijk wordt van Servië verlangd om op korte termijn de van oorlogsmisdaden verdachte Karadzic en Mladic uit te leveren. Zo niet, dan kan Servië verdere toenadering tot de Europese Unie wel vergeten, zegt Grubacic.

Maar nog erger is het feit dat Milosevic kan uitgroeien tot een martelaar. Hij krijgt nu een belangrijkere en meer heldhaftige plek in de geschiedenisboeken dan hij verdient. In die zin heeft het tribunaal met het proces-Milosevic enorm gefaald.

Dossier: www.nrc.nlTribunaal: www.un.org/icty