Studenten: we dwingen de regering-Villepin op de knieën

Massaal voeren Franse studenten actie tegen een nieuw arbeidscontract voor jongeren. De spanning loopt op, maar premier de Villepin houdt voet bij stuk.

Een demonstrant uit voor het prestigieuze Collège de France in Parijs zijn onvrede. Foto AFP A student shows the finger at the entrance of the College de France, an elite research institution in the capital's Latin Quarter, during a demonstration against a new youth jobs contract, 13 March 2006 in Paris, after Prime Minister Dominique de Villepin refused to give way to a growing movement of opposition. First Employment Contract (CPE) is an open-ended contract for under 26 year-olds which can be terminated within the first two years without explanation. Several hundred school and university students tried to storm the College de France with dozens of them breaking into the building, before being repelled by police. AFP PHOTO OLIVIER LABAN-MATTEI AFP

Vanmorgen boekten de protesterende studenten in Frankrijk een mini-overwinning. Premier Dominique de Villepin heeft zijn reis naar Berlijn afgeblazen. Hij zou daar bij de eerste Frans-Duitse ministerraad met bondskanselier Merkel zijn. Maar de situatie op de Franse universiteiten is te onrustig.

De protestbeweging die drie weken geleden voorzichtig begon, breidt zich nu snel uit. Gisteravond telde het ministerie van Binnenlandse Zaken nog veertig stakende universiteiten. Vanmorgen telde persbureau AFP er 49.

Psychologiestudente Stéphanie Gomes (22) heeft de nacht met 'meer dan tweehonderd studenten' doorgebracht in gebouw D1 van de universiteit in Nanterre, Paris 10. Nu is zij op weg naar een ander faculteitsgebouw om het te blokkeren. Symbolisch, want de universiteit is sinds gisteravond gesloten. 'Maar nog lang niet alle studenten zijn op de hoogte', zegt Gomes. 'We blijven doorgaan om iedereen te mobiliseren.'

De actievoerders willen dat de regering-Villepin een nieuw arbeidscontract intrekt, dat het werkgevers makkelijker maakt jongeren te ontslaan in de eerste twee jaar van hun dienstverband. Heel Frankrijk kent het contract inmiddels bij zijn afkorting: CPE (contrat première embauche).

De situatie wordt inmiddels vergeleken met 1994, toen premier Balladur onder druk van de straat ook een soepeler nieuw arbeidscontract moest intrekken. Pikant detail: een jaar later verloor Balladur in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Villepin geldt als een runner up voor de presidentsverkiezingen van 2007.

Het verzet tegen het CPE is een persoonlijke test voor hem geworden. De protesten verhardden nadat hij zondag op tv zijn plan verdedigde. Rond de Sorbonne, waar de politie dit weekeinde een einde had gemaakt aan een driedaagse bezetting, raakten gisteren opnieuw 250 studenten slaags met de oproerpolitie.

In Nanterre zijn de blokkades ook bij studenten omstreden, erkent Stéphanie Gomes. Zij is bestuurder van de afdeling Nanterre van de UNEF, de vakbond die landelijk het verzet aanvoert. Vrijdag braken in Nanterre gevechten uit tussen voor- en tegenstanders. Volgens het universiteitsbestuur joegen zeventig mensen een jongen op onder het roepen van antisemitische leuzen. Een manke studente viel van de trap - geduwd, zegt de universiteit.

Om de spanningen te verminderen, kondigde het bestuur van de universiteit van Nanterre een referendum onder de 30.000 studenten aan over het voortzetten van de staking. De UNEF is tegen, vertelt Stéphanie Gomes. De studenten beslissen zelf wel of ze staken. Ze vergaderen over het blokkeren van het referendum.

Dat perspectief wekt iets verderop de woede van Clémentine (18) en Nicolas (20), eerstejaarsstudenten kunst en theater. Onwennig wijzen ze op een vel papier dat ze op hun jas gespeld hebben. 'Stop de blokkades!' hebben ze er met viltstift op geschreven. 'Ik eis mijn recht op om college te volgen', zegt Clémentine, die sinds twee weken vergeefs twee uur reist om in Nanterre college te volgen. Volgens Nicolas zijn de acties het werk van een minderheid die 'een cultuur van verzet' koestert. Het CPE is 'louter politiek', meent hij. 'De maatregel helpt waarschijnlijk niks tegen de jeugdwerkloosheid, maar de regering wil daadkracht tonen omdat er volgend jaar verkiezingen zijn.'

Dat het verzet tegen het CPE helpt om een zekere eenheid te smeden, bevestigt docent statistiek Christophe Genolini (33). De docenten hebben er ook genoeg van studenten op te leiden zonder toekomstperspectief, zegt hij. 'De regering stimuleert de bestaansonzekerheid. En dat treft de hele samenleving.'

In Bordeaux en Nanterre hebben de universiteitsbesturen zich tegen het CPE uitgesproken.

Premier de Villepin zegt het verzet tegen zijn hervormingen te begrijpen. Maar hij houdt er toch aan vast. Voor de echte bestaansonzekerheid, zei hij deze week, moet je niet bij studenten aan de universiteit zijn, maar bij de jongeren in de arme voorsteden, waar eind vorig jaar wekenlang rellen uitbraken. Daar is de jeugdwerkloosheid soms 40 tot 50 procent. 'Onzeker werk hebben is beter dan werkloos zijn', zegt Villepin. Het nieuwe arbeidscontract maakt deel uit van een 'wet op gelijke kansen' die het parlement vorige week heeft aangenomen.

Gelijke kansen? UNEF-bestuurder Stéphanie Gomes gelooft er niets van. 'De regering gebruikt de crisis in de voorsteden als excuus.' Flexibeler regels leiden 'niet tot meer werk, maar tot meer armoede', oordeelt zij. Ook bij degenen die werken. 'De regering maakt van bestaansonzekerheid de norm.'

Het was gisteren bijna half vijf toen de studenten in Nanterre bijeenkwamen om te beslissen of ze het referendum zouden blokkeren. Maar er wachtte een verrassing. In een bomvolle zaal bracht Christophe Genolini het nieuws. Het referendum is afgelast. Het bestuur heeft de universiteit per direct gesloten, om gevechten tussen studenten te voorkomen. En de docenten gaan ook staken. Zo'n zestig docenten doen mee met de bezetting.

Luid applaus barst los. De actie wordt radicaler. Nanterre gaat de Sorbonne achterna. 'Nog twee weken, dan hebben we de regering op de knieën', voorspelt Stéphanie Gomes.

    • René Moerland