`Onzeker werk beter dan helemaal geen werk `

Franse studenten en docenten beklimmen opnieuw op de barricades.

De regering stimuleert de bestaansonzekerheid. En dat treft de hele samenleving.

Psychologiestudente Stéphanie Gomes (22) begint net uit te leggen waarom ze al meer dan twee weken de Universiteit van Nanterre bezet, als een groep van acht hiphoppers voorbij marcheert. Ze scanderen ze hun leuze over het zonnige terrein van de universiteit: Weg-met-het-monopolie/-van-de-Sor-bonne/op-aandacht-op-tv! (refrein).

Een beetje rivaliteit - en balorigheid - hoort erbij, nu in Frankrijk een grote beweging van studentenverzet op gang gekomen is. De Sorbonne was dit weekeinde in het nieuws nadat de politie een einde had gemaakt aan een driedaagse bezetting.

Maar het hele land voert actie. Gisteren bezetten studenten drie nieuwe universiteiten, in Bordeaux, Pau en Poitiers. In totaal zijn veertien universiteiten dicht en de colleges op 26 andere universiteiten verstoord.

Het doel is dat de regering-Villepin een nieuw arbeidscontract intrekt, dat het werkgevers in de eerste twee jaar makkelijker maakt jongeren te ontslaan. Heel Frankrijk kent het contract inmiddels bij zijn afkorting: CPE (contrat première embauche).

Gaat dat lukken? Nog twee weken, dan hebben we de regering op de knieën, voorspelt Stéphanie Gomes. Zij is bestuurder van de afdeling Nanterre van de UNEF, de vakbond die landelijk het verzet aanvoert. Met twintig anderen blokkeert zij vandaag het economiegebouw van de universiteit in Nanterre.

In Nanterre zijn de blokkades niet onomstreden. Vrijdag braken er gevechten uit tussen voor- en tegenstanders. Volgens het universiteitsbestuur joegen zeventig mensen een jongen op onder het roepen van antisemitische leuzen. Een manke studente viel van de trap - geduwd, zegt de universiteit.

Om de spanningen te verminderen, kondigde het bestuur van de universiteit van Nanterre een referendum onder de 30.000 studenten aan over het voortzetten van de staking. De UNEF is tegen, vertelt Stéphanie Gomes. De studenten beslissen zelf wel of ze staken. Ze gaan vanmiddag vergaderen over het blokkeren van het referendum.

Dat perspectief wekt iets verderop de woede van Clémentine (18) en Nicolas (20), eerstejaarsstudenten kunst en theater. Onwennig wijzen ze op een vel papier dat ze op hun jas gespeld hebben. Stop de blokkades! hebben ze er met viltstift op geschreven. Ik eis mijn recht op om college te volgen, zegt Clémentine, die sinds twee weken vergeefs twee uur reist om in Nanterre college te volgen. Volgens Nicolas zijn de acties het werk van een minderheid die een cultuur van verzet koestert.

Zijn zij dan voor het CPE? Nee - voor of tegen, dat is het verkeerde debat, zegt Nicolas. Het CPE is louter politiek. Hoezo? De maatregel helpt waarschijnlijk niks tegen de jeugdwerkloosheid, maar de regering wil daadkracht tonen omdat er volgend jaar verkiezingen zijn.

Dat het verzet tegen het CPE helpt om een zekere eenheid te smeden, bevestigt docent statistiek Christophe Genolini (33). De docenten hebben er ook genoeg van studenten op te leiden zonder toekomstperspectief, zegt hij. De regering stimuleert de bestaansonzekerheid. En dat treft de hele samenleving.

Premier Dominique de Villepin zegt het verzet tegen zijn hervormingen te begrijpen. Maar hij houdt er toch aan vast. Voor de echte bestaansonzekerheid, zei hij deze week, moet je niet bij studenten aan de universiteit zijn, maar bij de jongeren in de arme voorsteden, waar eind vorig jaar wekenlang rellen uitbraken. Daar is de jeugdwerkloosheid soms 40 tot 50 procent. Onzeker werk hebben is beter dan werkloos zijn, zegt Villepin. Het nieuwe arbeidscontract maakt deel uit van een `wet op gelijke kansen` die het parlement vorige week heeft aangenomen.

Gelijke kansen? UNEF-bestuurder Stéphanie Gomes gelooft er niets van. De regering gebruikt de crisis in de voorsteden als excuus. Flexibeler regels leiden niet tot meer werk, maar tot meer armoede, oordeelt zij. Ook bij degenen die werken. De regering maakt van bestaansonzekerheid de norm.

Het is bijna half vijf als de studenten in Nanterre bijeenkomen in een algemene vergadering om te beslissen of ze het referendum gaan blokkeren. Maar er wacht een verrassing. In een bomvolle zaal neemt Christophe Genolini het woord. Hij heeft nieuws. Een: het referendum is afgelast. Twee: het bestuur heeft de universiteit per direct gesloten. Er valt niets meer te blokkeren. Drie: de docenten gaan ook staken. Zij doen mee als de studenten de universiteit bezetten.

Luid applaus barst los. De actie wordt radicaler. Een grote meerderheid stemt voor de bezetting. Nanterre gaat de Sorbonne achterna.

Lees over het wereldjaar 1968: www.nrc.nl/w2/nieuws/1998 /05/16/Vp/bijvoegsel.html