Onmiskenbare humor in de affiches van Michel Quarez

Een tulp is een tulp. Hoewel? Tussen het gekleurde ei in het begin en de verkreukelde kelkbladeren aan het eind heeft de tulp vele gedaanten. En de bloem toont een grotere variëteit aan tinten dan een kleurwaaier bij de verfwinkel. Het is onmogelijk om al die tulpen te vangen in een afbeelding.

Bobigny 2003 Michel Quarez Bobigny, 2003 Hogers & Versluys

Toch is de Franse vormgever Michel Quarez op zijn affiche Fête des Tulipes (1998) ver gekomen. Op een groene achtergrond vormen uitgelopen klodders van blauwe, rode, gele en roze verf een palet waarin je de vele gedaanten van de bloem kan ontwaren. Quarez heeft dit voor elkaar gekregen met een zogeheten maculatuur, een vel papier waarmee de inktresten van een drukpers worden verwijderd.

Het zeer geslaagde affiche is te zien in het Stedelijk Museum op een overzichtstentoonstelling van Quarez (Damascus, 1938). De affiches zijn veelal gemaakt in opdracht van gemeenten rond Parijs. Ze weerspiegelen daardoor een beetje het leven in de Franse voorsteden. Vaak sober in zwart-witte graffiti-achtige tekeningen , zoals die van hangjongeren in Bobigny. Vaker nog uitbundig in Cobra-achtige schilderingen, zoals die van roze verfbenen in blauw water van een zwembad in Saint-Denis.

De onderwerpen van Quarez verraden maatschappelijk engagement: jeugdzorg, aids, illegale vluchtelingen, een stinkend destructiebedrijf. Helaas is niet altijd duidelijk wie de opdrachtgever was en wat de aanleiding was.

Hoe nuttig een toelichting kan zijn, toont de tekst bij C'est la vie uit 1995, die leert dat in dat jaar de combinatietherapie ter beschikking kwam van seropositieven. C'est la vie toont talrijke grofgeschilderde figuurtjes, die lijken te bewegen. Het affiche toont op een onnadrukkelijke manier: het leven stroomt weer. Deze zeefdruk steekt daarmee gunstig af bij andere prenten, die vaak lijden aan letterlijkheid. Politici die zich voorstellen aan hun kiezers? Mannetje steekt grote hand uit. Extreem-rechtse politicus Le Pen? Doodshoofd met ooglap. Quarez lijkt bij deze affiches de gevangene van zijn eigen boodschap.

Gelukkig verbreekt Quarez met zijn onmiskenbare humor geregeld zijn boeien, zoals met zijn affiche tegen de Europese grondwet. Een Mickey Mouse-achtige figuur - gemaakt van de Europese vlaggen - is overduidelijk groggy na een klap die wordt verbeeld met Europese sterretjes rond zijn hoofd. Quarez doet dat ook door te spelen met druktechnieken.

Zeer geslaagd is bijvoorbeeld een theateraffiche, dat - ook - is gemaakt van een maculatuur: met een wanhopig gelaat tracht een figuurtje zich te bevrijden uit bruine vegen. 'Bij de drukker komt de materie soms in opstand en slaakt kreten', schrijft Quarez in een commentaar. Als Quarez dat laat gebeuren en zijn verbeelding de vrijheid geeft , kan hij duizend tulpen laten bloeien.

Tentoonstelling: Michel Quarez. T/m 21 mei Stedelijk Museum CS, Oosterdokkade 5, Amsterdam. Open: dagelijks 10-18 uur. Inl.: www.stedelijk.nl