Lord of the wing, een dribbelaar om van te houden

'De vliegende vlo', zo karakteriseerde een Franse journalist als eerste Jimmy Johnstone naar aanleiding van diens wervelende acties tijdens Celtic-Nantes, eind jaren zestig. Onder die koosnaam zou de aalvlugge Schot buiten Groot-Brittannië nog jaren bekend blijven. In Schotland, liever in Glasgow, in Celtic Park kennen ze de 'Greatest Celt Ever' als 'Jinky'. Gisteren overleed hij 61 jaar oud, aan de gevolgen van de spierziekte ALS.

Het valt nauwelijks te beschrijven hoe geliefd Johnstone altijd is geweest bij de supporters van Celtic Football Club. 'Jinky' - wegens zijn snelle, korte, ontwijkende, onnavolgbare passeerbewegingen - was een man om van te houden. Hij was klein (1.63 meter, 60 kilo) , aandoenlijk, roodharig en van eenvoudige afkomst. In hem herkenden de aanhangers van de katholieke volksclub zichzelf. Jinky kende alleen zijn eigen normen: altijd voetballen - waar dan ook; altijd zuipen - waar dan ook; en altijd de beest uithangen, tussen de pubgasten en de prostituees. Vaak was hij dronken, vaak was hij onberekenbaar - buiten het voetbalveld en daarbinnen.

Sterallures waren hem vreemd. Jinky was Jinky, Wee Jinky, kleine Jinky. Hij was een kleine ondeugende zuipschuit die de grote mannen van het voetbal met grote regelmaat te snel af was.

Sla de Schotse media en de websites van Celtic en van Johnstone zelf er op na en je weet waar het bij voetballen om begonnen is - en hopelijk waar voetbal ontaard is. Een guitige, kale man lacht je tegemoet op de net geopende condoléanceregisters. Neem de reactie van een 37-jarige Celticfan: 'God had just made his greatest signing today. .' Kleine Jinky heeft mensen blij gemaakt en aan het huilen gebracht. Hij begreep zelf niet waarom.

Jinky was ten onder gegaan aan zijn levenswijze als niet Celticcoach en -manager Jock Stein de kleine dribbelaar had begrepen. Stein zag niet alleen zijn zeldzame talent, maar ook zijn zwakheden en respecteerde die. Hij belde naar Jinky's lievelingspub, haalde hem daar op en bracht hem vaderlijk naar huis. Jinky, geboren en opgegroeid in Bothwell, een landelijk dorpje in Lanarkshire, werd door Stein opgevoed volgens de psychologie van de koude voetbalgrond: prikkelen, strelen, afbreken via de media, opbeuren via de media, begrip tonen voor zijn escapades en emoties, en hem de hemel in prijzen als voetballer zodra een belangrijke wedstrijd in zicht was.

Het levensverhaal van Jinky is belangrijker dan het verhaal van Celtic dat door hem en Stein in 1967 de Europa Cup won, door een zege op Inter Milaan. The Lisbon Lions werden ze genoemd. En dan is er nog het verhaal van Celtic dat in 1970 de finale van de Europa Cup van Feyenoord verloor. Onbelangrijk in het verhaal van Jimmy Johnstone, die vanaf zijn dertiende voor Celtic speelde en 23 keer voor het Schotse elftal uitkwam. Het gaat bij Jinky niet om de grote triomfen en de smadelijke nederlagen op het veld. Het gaat bij Jinky om het-mens-zijn.

Wie zijn stadion Paradise noemt, zoals de fans van Celic al ruim honderd jaar doen, herkent het leven dat Johnstone heeft doorstaan. Na zijn glansperiode bij Celtic speelde Johnstone nog voor San Jose Earthquakes (VS), Sheffield United, Dundee, Shelbourne en Elgin City. Zijn oude vriend alcohol bleef hem ook in zijn nadagen trouw. Totdat in 2001 ALS werd vastgesteld. Jinky nam een liedje op met de popgroep Simple Minds (Dirty Old Town) - leadzanger Jim Kerr is supporter van Celtic. De opbrengst ging naar mensen met ALS. En zo waren er meer Schotse liedjes geïnspireerd op het onnavolgbare fenomeen Jinky.

De BBC zond in 2004 een documentaire uit over Jimmy's leven: Lord of the wing. Het is het verhaal van Jinky, voetballer van het volk van Paradise. Een cultfiguur die wist wat het volk wil - en andersom: emotie.