Geen man achter het stuur

Het animo onder moslimvrouwen om hun rijbewijs te halen, neemt snel toe. Maar ze willen vaak geen man als instructeur. Autorijscholen voor en door moslimvrouwen duiken in steeds meer steden op.

Een zwarte Opel met de letter L op het dak stopt op het Centraal Station in Utrecht. Drie gesluierde vrouwen stappen uit. Omstanders kijken verbaasd op. Rij-instructrice Chahrazad Lachhab is de blikken wel gewend. 'Wat wil je met al die hoofddoeken in de auto', lacht de Marokkaanse. Haar rijschool is alleen voor vrouwen, in het bijzonder voor moslimvrouwen. Lachhab koos met opzet voor de naam An-Nisa. 'Dat betekent 'vrouwen' in het Arabisch en verwijst naar hoofdstuk vier van de koran.'

Een snel groeiende groep islamitische vrouwen in Nederland wil zelf achter het stuur kunnen zitten. Om hoeveel vrouwen het gaat, is niet te zeggen omdat er bij de aanvraag van een rijbewijs niet naar het geloof wordt gevraagd. Maar volgens het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) is duidelijk dat meer Marokkaanse en Turkse vrouwen hun rijbewijs willen halen.

Het hebben van een rijbewijs kan bijdragen aan de integratie van allochtonen. Dat schreef minister Peijs (Verkeer en Waterstaat) november 2004 aan de Tweede Kamer. Aanleiding waren vragen van onder andere Kamerlid Nawijn over het feit dat het CBR de mogelijkheid biedt om theorie-examens in het Turks af te leggen. Volgens Nawijn staat dat haaks op de wens van het kabinet om allochtonen te laten integreren in de Nederlandse samenleving. Daarop zei Peijs dat het feit dat meer allochtone vrouwen een rijbewijs halen voor haar zwaarder woog: 'Het bevordert de mobiliteit, de kansen op de arbeidsmarkt en met name voor vrouwen de emancipatie.'

Speelt de taalbarrière vooral een rol bij de oudere allochtone vrouwen, de jonge generatie moslima's wil vaak geen rijles krijgen van een man. Hun geloof schrijft voor dat ze niet met een onbekende man alleen in een ruimte mogen zijn. Lessen bij een reguliere autorijschool met een vrouwelijke instructeur lost dat probleem niet op. De vrouwen willen niet opgehaald of weggebracht worden door een mannelijke leerling. De lesroosters hierop aanpassen is voor veel rijscholen een onmogelijke opgave.

Marokkaanse en Turkse rijscholen signaleerden een paar jaar geleden al het probleem van de moslima's. Ze namen vrouwen in dienst en pasten roosters aan. 'Autorijscholen spelen handig in op de nieuwe ontwikkelingen', zegt een woordvoerder van brancheorganisatie Bovag. 'Ze zorgen ervoor dat klanten les krijgen van een vrouw en het theorie-examen in het Arabisch mogen afleggen.'

Vrouwen zoals Chahrazad Lachhab gaan nog een stap verder door eigen autorijscholen te beginnen die alleen aan moslima's lesgeven. Ook de Turkse Methap Koc uit Rotterdam zag een gat in de markt. Zelf vindt ze het geen probleem om les te geven aan mannen, maar ze merkte dat 'moslima's na een paar keer rijden wegbleven. Ze wilden geen jongens ophalen of thuisbrengen. En al helemaal niet met hen op de achterbank zitten.' Koc besloot alleen nog les te geven aan vrouwen. 'En het loopt als een trein.'

De moslima's die hun eigen rijschool hebben, beginnen voorzichtig. Lachhab houdt haar baan bij de gemeente Utrecht nog even aan. 'Totdat ik er helemaal van kan leven.' De Marokkaanse Sanae Sennouni, die in Breda woont, wil het liefst een eigen rijschool beginnen, maar praat nu eerst met een Nederlandse autorijschool bij haar in de buurt. 'Die hebben iemand nodig die de allochtone dames kan bedienen.'

Het systeem van de moslima-autorijschool is niet waterdicht. Bij het afrijden bij het CBR kan het zo zijn dat de vrouwen daar een mannelijke examinator krijgen aangewezen. 'Maar als de moslima's het op tijd aangeven, valt er vaak wel een mouw aan te passen', legt een CBR-woordvoerder uit. 'We kunnen het echter niet garanderen.'

Mocht er geen vrouw te regelen zijn, dan lossen de islamitische vrouwen het probleem op door hun rij-instructrice mee te nemen. Of hun vader. Gelovigen mogen wel met een man in de auto zitten als hun broer, vader of oom aanwezig is. 'Zo lang er maar iemand bij is met wie je geen huwelijk kan sluiten', legt Fathia uit. Zij haalde haar rijbewijs in Breda zelf ook bij een vrouw. Toen haar oudere zus jaren geleden autorijles nam, waren er nog bijna geen vrouwelijke instructeurs. 'Mijn vader ging altijd mee. Vreselijk. Dat zou me echt op mijn zenuwen werken.' Haar nichtje is vorige week een 'voor en door moslima-rijschool' begonnen. 'Al mijn vriendinnen staan te trappelen om hun rijbewijs bij haar te halen', zegt ze.

Inmiddels ontstaat er zelfs al concurrentie. 'De vrouwen hebben meer keus en stappen sneller over', zegt Koc uit Rotterdam. 'Sommige meiden willen alleen les van een streng gelovige. Dat ben ik niet meer.' Ze legt uit dat ze nog wel een hoofddoek heeft maar geen wijde kleren meer draagt. 'De meiden geven liever hun geld aan een streng gelovige dan aan een soepele moslim.'