Een Belangrijke Film

Indringende Oscar-winnaar Crash gelooft dat films hoop kunnen geven.

Maar acteurs en regisseur zijn in de film beter op dreef dan op de dvd.

Aziaten, Latino’s, blanken, zwarten, Arabieren, niemand ontkomt aan de niet-aflatende stroom van alledaags racisme in Crash. Foto filmstill

`We hebben soms een iets te kort lontje in ons landje`. Op tv gaat aan die woorden een filmpje vooraf waarin een autorijles leidt tot een milde kettingbotsing en scherp gescheld: We zijn hier niet in Marokko!; Is die kakteef van jou?!. Het kan haast niet anders of de makers van deze ideële reclame hebben zich laten inspireren door Crash, de film die vorige week de Oscar voor beste film won. Een Nederlandse remake van dit drama is dan ook goed denkbaar, in Amsterdam of Rotterdam of zelfs Zutphen. Aan de plot zou niet eens zo heel veel veranderd hoeven te worden.

Bij andere Amerikaanse films zou zo`n gedachte als compliment kunnen worden opgevat: Nederlandse steden zijn gevaarlijk genoeg om decor van een gangsterfilm te zijn. Crash logenstraft zulke romantiek. Maar Crash is wel een film die hoop biedt, en niet alleen omdat een racist er een held in wordt. Crash gaat er van uit dat fílms hoop kunnen bieden, dat je je in een ander kunt verplaatsen en dat dat helpt. De bron van het scenario was de carjack die Paul Haggis en zijn vrouw ooit meemaakten. Haggis begon zijn verhaal te schrijven vanuit het perspectief van de daders.

De kleur van die daders is in de vorige alinea niet genoemd - spreekt het vanzelf dat Paul Haggis wit is en zij zwart? Over zulke mechanismen gaat Crash, dat begint in het verkeer, waar het voor de hand ligt dat mensen hun oordeel over anderen op uiterlijk baseren, maar laat vervolgens zien dat het binnenshuis net zo erg is. Ik lig in bed met een witte vrouw, zegt een zwarte man door de telefoon. Daarna verontschuldigt hij zich bij zijn Latijns-Amerikaanse vriendin. Sorry, als ik Mexicaans had gezegd, had het minder indruk gemaakt. Waarop zij weer zegt: Ik ben niet Mexicaans. Mijn vader kwam uit Puerto Rico en mijn moeder uit El Salvador. Zo gaat het maar door, in een niet aflatende stroom van alledaags racisme. Aziaten, Latino`s, witten, zwarten, Arabieren, niemand ontkomt eraan. Vooroordelen die meestal verborgen blijven, komen in Crash in elke scène naar buiten en de gevolgen worden steeds groter. De structuur van Crash volgt de door Short Cuts van Robert Altman beroemd gemaakte methode waarbij een flink aantal mensen wordt gevolgd wier levens elkaar op ingenieuze wijze kruisen.

Crash draait in Nederland nog in de bioscoop, maar is ook al op dvd te zien. Er is nu een speciale editie met twee discs te koop, met daarop onder meer interviews met regisseur en acteurs, achter-de-schermenmateriaal en commentaar van de regisseur. Acteurs en regisseur zijn in de film meer op dreef dan in deze extra`s. Sandra Bullock, Don Cheadle en Brendan Fraser, allemaal melden ze dat dit een Belangrijke Film is, en dat ze er daarom zo graag in wilden spelen.

Die gretigheid wijst op een van de bezwaren die je tegen Crash kunt hebben. Hij is iets te plechtig van zijn eigen belang overtuigd. De humor die de film ook heeft, kan er op het laatst niet meer tegenop - hij verdrinkt in de muziek die bijna alle gruwelen in de film opdringerig begeleidt. Racisme krijgt er bijna cachet van. Nee, dat is overdreven. Maar het commentaar wekt wel de indruk dat Haggis zich er niet boos om maakt. Hij feliciteert zich liever met zijn eigen taboedoorbrekende ruimdenkendheid. En dat was nog vóór de Oscars.

Crash. Regie: Paul Haggis. Met: Sandra Bullock, Don Cheadle, Matt Dillon. Adviesprijs: 27,99 euro

dvd

Lees de recensie van de film op www.nrc.nl/archief/film