Dans Gingras verbeeldt Abu Ghraib

De Canadees André Gingras is momenteel in Nederland een van de weinige dansmakers die nadrukkelijk de politieke actualiteit in zijn werk betrekt. In zijn speelse montagestuk The Lindenmeyer System waren dat migratie en ontheemding. In zijn nieuwe voorstelling Hypertopia is dat het gevaar van fanatisme. Of dat nu leidt tot de moord op Theo van Gogh of tot martelingen in de Abu Ghraib gevangenis.

Dat het Gingras menens is blijkt direct bij de pregnante opening waarbij een danser met een beschermend kuras voor, een borstpantser, bij herhaling keihard op zijn borst geschopt wordt. Er volgen wrange racistische moppen, over Palestijnen, joden, 'niggers'. Danseres Reuz Gez vertelt ze op naïef vrolijke toon aan het publiek. Achter haar staat een danser met bloot bovenlijf voorovergebogen, met een zak over zijn hoofd.

Lollig zijn ze allerminst, de talrijke verwijzingen naar de sadistische martelingen van het Amerikaanse reservistenduo Charles Graner en Lynndie England. De dansers (naast Gez Kenneth Flak, Michal Rynia en Marek Zawalski) larderen hun dansacties met poses die ontleend zijn aan de beroemd geworden kiekjes uit de Iraakse gevangenis. Van de daders met opgestoken duimen en van de slachtoffers in de meest vernederende houdingen. Om aan te geven hoe straf dit thema is, maakt Gingras de danstaal grof, met extreem grote bewegingen.

Toch heeft Hypertopia niet voortdurend de zwaarte die bij dit onderwerp past. Daarvoor is Gingras te zeer een postmodern theaterman of conceptualist. In een solo die anders van sfeer is, vertelt Kenneth Flak over de geraffineerde etiquette aan de hoven van Europese absolute koningen. Onderwijl kronkelt zijn lichaam en verkrampen zijn handen. Zawalski excelleert in een solo, als getraumatiseerde mafkees.

Opvallend is het citeren - met toestemming - van een cruciale scène uit Deafman Glance, de 'stille opera' waarmee Robert Wilson in 1970 zijn naam als theatervernieuwer vestigde. Doet Gingras dit als eerbetoon aan de man bij wie hij jarenlang danste? Of juist om Wilsons verstilde ritualistische vorm als achterhaald onderuit te halen? Het kan ook wel terugslaan op deze voorstelling: want Deafman Glance gaat over de tegenstelling tussen actie (moord) en abstractie (theater), over realiteit en symboliek. Wellicht zag Gingras een parallel met zijn vertaalslag van realistisch nieuws naar de abstractie van het danstheater. Die exercitie is gelukt: Hypertopia is indrukwekkend, mede door de inbreng van de uitstekende dansers.

Hypertopia. Choreografie: André Gingras. Gezien: 9/3. Korzo Den Haag. Tournee t/m 4/4. Inl. 070- 3637540 of www.korzo.nl en www.hypertopia-weblog.com