Bolle beeldbuizen na vier jaar al kapot

Het bankroet van LG Philips Displays is het grootste uit de Nederlandse geschiedenis. Van de 19.000 werknemers werken er intussen 17.000 gewoon door, vooral in Azië en Brazilië. Europees personeel is de klos.

De spelers van het Zuid-Koreaanse voetbalteam moeten oppassen als ze deze zomer voor het wereldkampioenschap in Duitsland verblijven. Tijdens een demonstratie gisteren bij een fabriek van LG Philips Displays in Aken dreigde een vakbondsman met een blokkade van het onderkomen van de Koreanen als LG Electronics dan nog weigert mee te betalen aan een sociaal plan.

De Duitse werknemers marcheerden gisteren onder tromgeroffel door de straten van Aken, omdat LG en het Nederlandse Philips hun gezamenlijke fabriek eind januari failliet hebben laten gaan. Philips is geen doelwit van de boze Duitsers, omdat het Nederlandse concern wél wil meebetalen aan een ontslagvergoeding. Ook in Nederland en Frankrijk heeft Philips een akkoord gesloten met de vakbonden. Zonder de Koreanen, die Philips, de overheden en de werknemers voor het faillissement laten opdraaien. 'Die Koreanen zijn zo onbeschoft, dat ze zelfs op mijn eerste brief uit januari nog niet hebben gereageerd', zegt FNV-bestuurder Ron Peters.

Samen met Philips liet LG eind januari de op een na grootste beeldbuizenproducent van de wereld failliet gaan. Slechts vier jaar heeft de in 2001 gevormde joint venture bestaan. Het is het grootste bankroet uit de Nederlandse geschiedenis. LG Philips Displays had een omzet van drie miljard euro in 2005 en er werkten 19.000 werknemers in de fabrieken van Stadskanaal tot Sao Jose de Campos in Brazilië en Nanjing in China.

Zelfs voor curator Louis Deterink, die in de jaren negentig van de vorige eeuw de faillissementen van DAF en Fokker afhandelde, is het een bijzonder bankroet. 'Ik heb zelden een joint venture van zo'n wereldformaat in vier jaar tijd zien afglijden naar faillissement.'

De verklaring voor het faillissement lijkt simpel. LG Philips Displays maakt de traditionele bolle beeldbuizen. Nog veel sneller dan de moederbedrijven Philips en LG Electronics hadden verwacht zijn consumenten overgeschakeld van bolle schermen naar platte lcd- en plasmaschermen voor hun tv's en computermonitoren. De twee moeders hebben nota bene ook een joint venture in die platte lcd-schermen, die wel winstgevend is en waarvan ze in 2004 aandelen naar de beurs brachten.

Maar zo simpel als het lijkt, is het faillissement niet voor de curator. Hij heeft een aantal lastige vragen te beantwoorden, blijkt uit het eerste curatorenverslag dat hij begin maart publiceerde. Zo kon LG Philips Displays al in het eerste jaar van het bestaan niet aan zijn schuldenverplichtingen voldoen. Twee miljard had Philips LG Displays geleend bij een consortium van vijftig banken, waarvoor JP Morgan Chase Hong Kong nu als vertegenwoordiger optreedt.

Van die lening van twee miljard belandde het grootste deel in de zakken van de twee aandeelhouders. Het zelf door schulden geplaagde LG Electronics ontving 1,1 miljard dollar van zijn nieuwe dochter voor de vijf beeldschermenfabrieken die het inbracht in de joint venture, Philips kreeg 255 miljoen voor zijn twaalf fabrieken. De nieuwe joint venture hield van die lening zelf dus nog maar ruim 600 miljoen dollar over om te investeren.

Daarnaast moet Deterink zich buigen over de constructie die is gekozen om 17.000 van de 19.000 werknemers door te laten produceren. Want vooral in Azië en Brazilië draaien de fabrieken nog volop door, de vraag naar bolle beeldschermen is blijkbaar nog niet helemaal ingestort.

Nog voor het faillissement werd uitgesproken, zijn levensvatbare onderdelen ondergebracht bij LPD International bv, een voortzetting van het vroegere LPD China. Deze vennootschap hangt ónder het failliete LPD Holding. De aandelen van de tussenvennootschap zijn verpand aan het bankenconsortium, dat in 2003 al alle bezittingen in onderpand had gekregen. De banken hebben een vordering van ruim 675 miljoen dollar ingediend. Het consortium wisselde voortdurend van samenstelling. De leden zijn nu vooral hedge funds en handelaren in slechte leningen.

Een directie werkt vanuit Hongkong in een andere onderneming, verwarrend genoeg onder de naam LPD International ltd. 'Alle vennootschappen worden thans in kaart gebracht en de gerealiseerde reorganisatie wordt onderzocht', laat Deterink weten. 'Het is nogal uniek dat een holding en enkele werkmaatschappijen failliet zijn, maar dat de meeste fabrieken gewoon doordraaien.' Deterink trekt nu samen op met de banken. 'We hebben een gezamenlijk belang. Ze stellen zich positief op. Binnenkort hebben we een meeting in Hongkong om de toekomststrategie te bespreken.'

Vooral de werknemers in Europese landen als Duitsland, Frankrijk, Tsjechië , Slowakije en Polen, en overzee in Mexico en de VS worden nu direct geraakt door het faillissement. De fabrieken in China, Indonesië, Brazilië en Engeland draaien door onder LPD International.

De directie wil ook graag de Koreaanse fabrieken erbij. Maar die vallen onder weer een andere onderneming, LPD Investments. Ook voor die onderneming is het faillissement aangevraagd en is Deterink tot curator benoemd.

Deterink probeert samen met de banken nog een paar fabrieken uit de boedel te verkopen. 'Ik was vorige week in Tsjechië. Daar staat een spiksplinternieuwe fabriek waar 1.200 mensen werken, voor wie een oplossing moet komen. Ik heb met de Tsjechische regering gepraat om te kijken of een doorstart van deze fabriek realiseerbaar is. Ook in Mexico staat een helemaal nieuwe fabriek, waar veel geld in is gestoken. Maar het is onduidelijk wat met die fabriek en haar 1.300 werknemers gaat gebeuren.' Ook voor de dochters in Polen, Slowakije en de VS, die tot de failliete boedel behoren, gaat Deterink nog op zoek naar kopers.

In Nederland zijn fabrieken in Eindhoven, Sittard en Stadskanaal bij LPD International terechtgekomen, omdat andere fabrieken afhankelijk zijn van de componenten die zij aanbieden. Maar vakbondsbestuurder Peters is niet gerust op de toekomst van de tweehonderd werknemers die nog niet zijn ontslagen. 'Bij de doorgestarte onderdelen zitten veel mensen duimen te draaien. Daar verwacht ik nog meer ontslagen. Dan moeten we nog maar zien of we weer afspraken kunnen maken met Philips.'

    • Daan van Lent