Zinloos zappen langs de overgebleven scènes

Miranda van Kralingen is niet bang voor operavoorstellingen met een interessant, extreem of controversieel regieconcept. Toen de sopraan tien jaar geleden bij Opera Zuid in Don Giovanni de rol van Donna Anna zong, zei ze in een interview in deze krant: 'Liever een goede regisseur dan een goede dirigent.' Inmiddels is Miranda van Kralingen artistiek directeur van Opera Zuid. En dus kon ze voor de Don Giovanni die nu in het Mozartjaar 2006 wordt uitgevoerd, zelf een goede regisseur èn een goede dirigent kiezen.

Annemarie Kremer als Elvira en Tobias Scharfenberger als Don Giovanni: personages met een plat profiel omdat de regisseur het verhaal niet wil vertellen Foto Deen van Meer Don Giovanni van W.A. Mozart door Opera Zuid regie: Stephan Mettin premire: 11.03.06 Theater aan het Vrijthof Maastricht op de foto vlnr.: Annemarie Kremer (Donna Elvira) en Tobias Scharfenberger (Don Giovanni) alle rechten voorbehouden bij gebruik naamsvermelding verplicht foto en auteursrecht fotograaf Deen van Meer Beroepsvereniging van fotografen GKÄ Oudezijds Voorburgwal 221 1012 EX Amsterdam tel.: 06.53617774 Postbank 3560388 email: deeninbeeld@wanadoo.nl Meer, Deen van

De Duitse regisseur Stephan Mettin en de Nederlandse dirigent Jurjen Hempel brengen een Don Giovanni waarbij het werk van librettist Lorenzo da Ponte en componist Wolfgang Amadeus Mozart met zo'n drie kwartier is bekort door radicaal alle recitatieven te schrappen. Mettin vindt de vaak verhitte conversaties, half gesproken, half gezongen, niet nodig.

Mettin wil ook geen verhaal vertellen, maar een beeld geven van de mateloze libertijn Don Giovanni, die zich ook in zijn drang om vrouwen te veroveren niets aantrekt van de maatschappelijke regels. Die geboden en verboden worden verbeeld door een woud van wetten, gebeiteld in stenen staven. Ze staan er soms schots en scheef en gestut, want de ongebreidelde Don Giovanni brengt de sociale orde aan het wankelen.

In het programmaboekje zegt Mettin door het schrappen van de recitatieven zich te concentreren op de aria's - de existentiële uitingen van de personages. En zelfs daarin wil hij flink snoeien: weg met beide aria's van Don Ottavio, weg met alle aria's van Donna Elvira in de tweede acte. In het programmaboekje wordt hij meteen tegengesproken. Jan de Kruijff zegt dat de recitatieven echt belangrijk zijn omdat Mozart die gebruikt om de karakters te verduidelijken, vooral in de scènes tussen Don Giovanni en zijn knecht Leporello, die voortdurend ruziën.

Maar Mettin spreekt ook zichzelf tegen. Al wil hij geen verhaal vertellen en al wil hij geen boventiteling die het publiek de tekst kan laten volgen, hij wil wel de samenhang in het verhaal aanduiden met telkens korte samenvattingen van de inhoud, zoals in de zwijgende film. En uiteindelijk zongen Don Ottavio en Donna Elvira zaterdag bij de première in Maastricht toch wat aria's.

Dirigent Jurjen Hempel schrijft nog dat de stroom van Mozarts geniale muziek de laatste dag van Don Giovanni 'totaal meeslepend en overtuigend maakt'. Maar de voorstelling, spelend in de seksueel losbandige jaren '60 en '70, is niet meer dan een bevreemdend los samenhangsel van scènes, vluchtig zappen langs 'The Best of Don Giovanni'. De opera is vervlakt en mist elke consistentie en detaillering, ook voor wie het werk goed kent. Wie Don Giovanni voor het eerst ziet, begrijpt niet waarom al die karikaturaal eendimensionale personages daar toch nog een paar uur staan te zingen.

Het bijzondere van Don Giovanni schuilt juist in die gecoupeerde recitatieven, waarin de personages een gecompliceerd reliëf en profiel krijgen, hun twijfels en inconsequenties etaleren, telkens een andere pose aannemen. De kracht van de opera is dat het publiek aan het eind niet kan beslissen of Don Giovanni een sympathieke schelm is of een schandelijke schurk.

Hier is Don Giovanni slechts een oninteressante losbol, een treurig oppervlakkige rol voor de Duitse bariton Tobias Scharfenberger die vocaal toch al weinig heeft in te brengen. Verder wordt redelijk tot goed gezongen door de Nederlandse sopranen Annemarie Kremer (Elvia), Claudia Patacca (Anna) en Machteld Venevertloo (Zerlina), door Ashley Catling (een exemplarische Ottavio), Shady Torbey (een krachtige Leporello) en Philippe Rabier (Masetto). Het Limburgs Symphonie Orkest doet zijn best, maar veel is het niet met een liefdeloze dirigent als Jurjen Hempel, die akkoord gaat met het weggooien van zoveel Mozart.

Voorstelling: Don Giovanni van W.A. Mozart door Opera Zuid en Limburgs Symphonie Orkest o.l.v. Jurjen Hempel. Regie: Stephan Mettin. Gezien: 11/3 Theater aan het Vrijthof Maastricht. Tournee t/m 8/4. Inl. www.operazuid.nl