Weerzin VS tegen Dubai niet uniek

Dubai ziet, onder druk, af van exploitatie van zes Amerikaanse haventerminals. Wat is volgens een economieprofessor en een oud-staatssecretaris voor Handel het gevolg voor de economie van de VS?

Charles Calomiris Foto Bloomberg Charles Calomiris, Academic Director Chazen Institute of International Business, Columbia University opens a seminar titled China at a Crossroads: FX and Capital Markets Policies for the coming Decade held at The Jerome A. Chazen Institute of International Business at the Business School of Columbia University Thursday, February 2, 2006. Photographer: David Karp/Bloomberg News. BLOOMBERG NEWS

'Ik ben bezorgd', zei president Bush afgelopen vrijdag, 'over het signaal dat deze kwestie afgeeft aan onze vrienden en bondgenoten, vooral aan hen in het Midden-Oosten.'

Dubai Ports World zag vorige week af van de overname van zes Amerikaanse haventerminals. De politieke druk was te groot geworden voor het bedrijf. Een overwinning voor kritische politici die het publieke gemor over gevaren voor de nationale veiligheid leken uit te buiten. Maar wat zijn de gevolgen voor de Amerikaanse economie?

Met uitzondering van de internetjaren 1999 en 2000 is het aantal grensoverschrijdende overnames en hun gezamenlijke waarde groter dan ooit. Vorig jaar waren ruim elfduizend internationale overnames samen goed voor 900 miljard dollar, de helft meer dan een jaar eerder.

Amerika doet aan deze groei mee en kan ook niet anders. De VS moeten elke week 10 miljard dollar (8,4 miljard euro) aan buitenlands kapitaal vergaren. Alleen op die manier kan het land binnenlandse tekorten aanvullen. Maar tegelijk met die toenemende behoefte aan investeringen groeit onder invloed van nauwelijks stijgende lonen en de verplaatsing van banen naar andere landen de aversie tegen het vreemde. De 'zaak-Dubai' staat daarin niet op zichzelf.

In december 2004 bracht het Chinese computerbedrijf Lenovo een bod uit op computerfabrikant IBM. Lenovo slaagde in de kritisch ontvangen overname. Maar eerst moest het hoofdkantoor naar de staat New York verplaatst worden. Kwestie van beeldvorming.

Dat ging nog over computers. Het Chinese olieconcern CNOOC kwam afgelopen zomer minder makkelijk weg met zijn poging voor 18,5 miljard dollar branchegenoot Unocal te kopen. China zou door het staatsbedrijf invloed krijgen op de Amerikaanse energiesector. Een gevaarlijke overname, vonden politici. Een kansloze aankoop, werd economen al snel duidelijk. Het Amerikaanse Chevron kwam tussenbeide met een lager bod en CNOOC trok zich terug.

'Politici gebruiken onzinargumenten'

Volgens Charles Calomiris, hoogleraar internationale economie aan Columbia University in New York, kan het effect van de Amerikaanse tegenstand op buitenlandse investeringen alleen maar negatief zijn.

Volgens economen hebben olieproducerende landen in de Perzische Golf door de hoge olieprijzen alleen al vorig jaar 270 miljard dollar vergaard, klaar om investeren mee te doen.

'Ik hoop maar dat deze landen zien dat deze havenovername op zichzelf stond. Dit was een eenmalig fenomeen.'

Is dat zo? Voorvechter van vrijhandel Amerika komt door eerdere kwesties wel protectionistisch over.

'Als investeerder zou ik me ook afvragen wat nou precies de Amerikaanse gedachten over de vrijhandel zijn. Het idee kan namelijk ontstaan dat het land zich terughoudender opstelt.'

En is dat ook zo?

'Politici wekken wel die indruk. Ze gebruiken onzinargumenten, maar de werkelijkheid is dat Amerikanen in andere landen investeren en dat Amerikaanse aandelen in handen zijn van buitenlanders. De VS zijn van hen afhankelijk.'

Vanwaar dan toch het kabaal?

'Er deed zich een fantastische politieke mogelijkheid voor president Bush aan te vallen en tegelijkertijd het publiek naar de mond te praten. Als het overnemende havenbedrijf Brits of Nederlands zou zijn, was er geen probleem geweest. Vergeet niet: China en het Midden-Oosten afkraken is gewoon de smaakmaker van het moment.'

Discussie verloor elke rationele grondslag'

Volgens William Reinsch, voorzitter van de National Foreign Trade Council, raakte de overname door Dubai Ports World verstrikt tussen twee politieke partijen 'die een wedstrijdje uitvechten'. De organisatie van de oud-staatssecretaris van Handel vertegenwoordigt 300 Amerikaanse multinationals.

Wat ging er verkeerd?

'Partijen speelden wie het stoerst kan doen over de strijd tegen terreur. Vanaf het moment dat de woorden 'nationale' en 'veiligheid' vielen, verloor de discussie elke rationele grondslag.'

Dubai draagt de zes haventerminals over aan, in haar woorden, 'een Amerikaanse entiteit'. Wat zegt de tegenstand over het Amerikaanse investeringsklimaat?

'Het heeft een negatief effect. Het vertelt buitenlandse investeerders namelijk dat ze niet welkom zijn. Bestuurders uit Azië of het Midden-Oosten denken nu wel twee keer na voordat ze hun geld in de VS steken.'

Hoe weet u dat?

'De grote ondernemingen die weg blijven geven daar echt geen persconferentie over, daarvoor is de zaak te delicaat. Hoe groter de overnames worden, des te groter de bedrijven zijn, des te groter de banden met de lokale overheden. Kijk naar het Chinese oliebedrijf CNOOC, kijk naar het havenbedrijf DP World uit Dubai. De meeste landen zullen hun afkeer van Amerika niet hardop uitspreken. Maar kijk over twee jaar terug en je ziet wat er niet gebeurd is.'

En dat is?

'Investeringen worden in andere landen gedaan.'

    • Freek Staps