Pletnev tovert in Chopin met exquis schone klankvisioenen

Voor de achtste keer trad hij op in de serie Meesterpianisten: de uitzonderlijk begaafde Russische pianist, dirigent en componist Mikhail Pletnev, die in 1978 in Moskou het Tsjaikovski Concours won en werd vergeleken met legendarische voorgangers als Rachmaninov, Godowsky en Horowitz. Terecht en niet terecht, wat mij betreft.

Al kan Pletnev beter dan bijna al zijn collega's toveren met klank, er kleeft ook iets maniëristisch en daardoor oppervlakkigs aan zijn briljante spel. En al kan Pletnev zelfs in overbekende muziek nog verrassende tussenstemmen of wonderlijke harmoniewendingen ontdekken, hij verliest zich zó in details dat de grote lijn zoek raakt.

Pletnev speelde gisteren Chopin, de ongeëvenaarde dromer achter de vleugel, die door zijn tijdgenoten bewonderd werd om de verfijning en hypergevoeligheid van zijn spel. Maar de verlegen Chopin stond ook bekend als een verhalenverteller in klanken, iemand die in zijn muziek de meest intieme en onstuimige gevoelens aaneen kon rijgen tot tedere poëzie of heroïsche heldendichten.

Meer nog dan om de klankschoonheid en de vorm van zijn ballades, mazurka's, walsen en nocturnes, ging het Chopin om de inhoud ervan. Maar Pletnev benaderde de emotionele noten van Chopin omgekeerd evenredig. Hij bleef aan de oppervlakte epateren, meer 'klankikaal' dan muzikaal, en verjoeg de essentie van Chopin.

Met zelfingenomen instrumentaal élan spelde hij vier Mazurka's, vier Nocturnes, twee Walsen, de Fantasie in f, op. 49 en de Polonaise-Fantaisie in As, op. 61. Hoe kleinschaliger de vorm, hoe overtuigender Pletnevs interpretaties. De exquise klankvisioenen in de Nocturnes, en in iets mindere mate ook in de Mazurka's, waren vaak van een uitzonderlijke schoonheid.

Maar in de revolutionaire Fantaisie en de bitterzoete Polonaise-Fantaisie ontbraken de spanningsopbouw, timing en de verhaallijn. Imposant besloot Pletnev met twee wervelende walsen. En dat was dat, want hij schuwt applaus en heeft een hekel aan toegiften.

Concert: Mikhail Pletnev, piano. Gehoord: 12/3 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 30/4 20 uur.