Een druk, onverzadigbaar baasje

Hoewel familie en vrienden fanatiek voor hem baden, verspeelde meerkamper Bryan Clay (26) in Moskou op de valreep de wereldtitel indoor. 'Ik ben er zeker van dat God mij helpt.'

Meerkamper Bryan Clay: 'Kampioen worden in het land van mijn voorouders, dát is mijn grote doel.' Foto Reuters Bryan Clay of the U.S. clears a hurdle during the 60 metres Hurdles Heptathlon event at the World Indoor Athletics Championships in Moscow March 12, 2006. Clay won the race. REUTERS/Grigory Dukor REUTERS

Meerkampers zijn de omnivoren van de atletiek, voelen zich lotgenoten en hebben meer dan andere atleten een sterke onderlinge band. Maar het kostte Bryan Clay gisteren na de afsluitende 1.000 meter bij de wereldkampioenschappen indoor in Moskou moeite amicaal te blijven. De Amerikaan doorbrak weliswaar niet de code van collegialiteit, maar er kon weinig meer van af dan een slap handje voor de Duitser André Niklaus, die hem op de valreep van de wereldtitel op de zevenkamp had afgehouden.

De ambitieuze Clay behield zijn waardigheid en schonk Niklaus het respect voor zijn eerste wereldtitel, maar hij verhulde allerminst de grauwheid van zijn gemoedstoestand. De kleine man uit Californië, die vorig jaar zomer in Helsinki wereldkampioen werd op de tienkamp, had geweldig de pest in, temeer daar hij zichzelf de nederlaag aanrekende.

Na zaterdag als een beginneling slechts 13,89 meter met de kogel te hebben gestoten, verspeelde hij gisteren zijn wereldtitel volledig met een in zijn ogen amateuristische sprong van 4,60 meter bij het polsstokhoogspringen. Hij sprak in die twee gevallen zelfs van 'een onacceptabel resultaat'.

Clay: 'Op die twee onderdelen heb ik 200 punten verspeeld. En dat heeft me de wereldtitel gekost. Als het nu mijn eerste medaille bij een indoorwedstrijd zou zijn geweest, dan had ik me er nog bij kunnen neerleggen, maar twee jaar geleden werd ik bij de WK in Boedapest ook al tweede.'

Clay voelde de pijn van de nederlaag, omdat hij als 's werelds sterkste meerkamper naar Moskou was gekomen en hij dit jaar geen kans meer krijgt bij een grote titelstrijd zijn gram te halen. De Europese meerkampers hebben in augustus nog hun continentale kampioenschappen in Gothenburg, maar Clay moet het doen met de traditionele meerkamp in het Oostenrijkse Götzis en de Amerikaanse kampioenschappen.

De deceptie van Moskou heeft hem echter opnieuw tot het inzicht gebracht dat op de meerkamp alles moet kloppen om succesvol te zijn. Er zijn dermate veel variabelen van invloed op het resultaat, dat elke eindzege als een klein wonder kan worden gezien.

En Clay weet sinds gisteren dat hij niet kan verzaken, wil hij volgend jaar augustus de wereldtitel op de tienkamp prolongeren. De wereldkampioenschappen zijn dan in Japan, het geboorteland van zijn moeder Michelle.

Voor de titelstrijd in Osaka heeft hij grote plannen. 'Kampioen worden in het land van mijn voorouders, dát is mijn grote doel', zegt de atleet, die zelf nog nooit in Japan is geweest. 'Door een drukke agenda ben ik daar nooit aan toegekomen. Maar dit jaar ga ik zeker, ter voorbereiding op de WK van 2007.'

Hij troostte zich in Moskou met de gedachte dat de tienkamp hem drie disciplines extra biedt; onderdelen waarin hij is gespecialiseerd. Zijn handicap was dat bij een wereldkampioenschap indoor de 400 meter, het discuswerpen en het speerwerpen ontbreken. 'Bij een zevenkamp kun je minder corrigeren dan bij een tienkamp. Je ziet het, een paar foutjes en je bent geklopt.'

De meerkamp, weet Clay, is een afspiegeling van het leven: gecompliceerd in al zijn facetten. Maar de Amerikaan lijkt er voor geboren. Hij kan alles goed en steekt er op de technische en loopnummers bovenuit. Clay heeft als relatief kleine atleet vooral moeite met de nummers die veel kracht kosten. Maar de meerkamp past vooral bij zijn persoonlijkheid. De Amerikaan is een druk baasje en niet snel verzadigd. In zijn sport vindt hij de rust die hij nodig heeft.

Clay heeft erg geleden onder de scheiding van zijn ouders. Zijn woede bracht hem veelvuldig in destructieve stemmingen, wat zich uitte in pogingen zijn polsen door te snijden en het schrijven van brieven met zelfmoordplannen. Zijn moeder besloot hem ten einde raad te laten sporten in de hoop dat hij een uitlaatklep zou vinden. Omdat ze haar zoon te ruw vond voor een teamsport, stelde ze hem voor de keus: atletiek of zwemmen. Clay nu: 'Ik was destijds onder behandeling van een arts, die ook vond dat ik iets moest doen om mijn gevoel van eigenwaarde te ontwikkelen. Ik weet echt niet waarom ik voor atletiek heb gekozen, maar wel dat ik er geen spijt van heb.'

Zijn gevoelsmatige keuze zou verstrekkende gevolgen hebben, want Clay ontmoette op de atletiekbaan Chris Huffins, die bij de Olympische Spelen van 2000 in Sydney een bronzen medaille op de tienkamp won. Huffins gaf een clinic op Hawaii, waar Clay na het tweede huwelijk van zijn moeder vanuit Austin (Texas) naartoe was verhuisd. De veelheid aan onderdelen sprak Clay meteen aan. Hij werd al snel zo goed dat Huffins hem introduceerde bij Keven Reid, de meerkamptrainer van de Azusa Pacific University. Clay bleek welkom en vertrok naar Californië, waarna het leven nooit meer werd zoals het was.

De tienkamper werd onder de hoede van Reid een wereldtopper, die anderhalf jaar geleden bij de Olympische Spelen in Athene de zilveren medaille won achter de Tsjech Roman ebrle. Een jaar later zou Clay de wereldrecordhouder voorbijstreven en in Helsinki wereldkampioen worden - tot vandaag zijn grootste succes. Clay lijkt klaar om de meerkamp te domineren op een manier die doet denken aan die van zijn landgenoot Dan O'Brien, de Tsjech Tomás Dvorák en de Brit Daley Thompson.

Met zijn verhuizing naar Californië veranderde er meer in het leven van Clay. De Azusa-universiteit heeft een streng christelijke signatuur en daar bleek hij niet ongevoelig voor. Hij is inmiddels streng religieus en gelooft in de hulp van boven. Net als Sarah, de vrouw met wie hij in 2004 trouwde. 'Ik ben er zeker van dat God mij helpt. En ik geloof in wonderen. Ja, daar was hier in Moskou ook sprake van, hoewel ik de wedstrijd uiteindelijk verloor. Maar het was al een wonder dat ik na mijn waanzinnig slechte prestaties bij het kogelstoten en polsstokhoogspringen aan de leiding bleef in het klassement. Dat Niklaus de titel wegkaapte, was een gevolg van zijn loopkwaliteiten. Hij is nu eenmaal sterker dan ik op de 1.000 meter en had maar een kleine achterstand te overbruggen.'

Het grote wonder van Moskou bleef dus uit, ook al werd er tijdens de WK in de Verenigde Staten uitgebreid voor Clay gebeden. De Amerikaan organiseert tijdens belangrijke toernooien bidsessies waar familie en vrienden aan deelnemen. Clay: 'In het gehele land zijn er mensen die voor me bidden en ik geloof stellig dat zij daarmee een bijdrage leveren aan mijn succes. Dat zij bidden, geeft mij de kracht en inspiratie om zo goed mogelijk te presteren. Het stelt me gerust en geeft me de broodnodige rust tijdens de wedstrijd. En het helpt, zeker. Ik voel op wedstrijddagen voortdurend de kracht van God.'

Clay heeft een bijzondere band met de wereldrecordhouder ebrle, jarenlang zijn grootste concurrent. Inmiddels zijn ze vrienden en bezoeken ze elkaar regelmatig. Dat is twee jaar geleden begonnen toen Clay de Tsjech uitnodigde voor een trainingskamp in San Diego.

'Ik deed het uit vriendschap, maar ook om een goede trainingsmaat te hebben. Het is stimulerend om voortdurend uitgedaagd te worden. We maken elkaar sterker. Hopelijk leidt dat ooit tot mijn grote doel: het wereldrecord van 9026 punten verbeteren.'