Leeuwenmanen zijn er alleen voor de seksuele sier

Leeuwen hebben hun manen alleen voor de seksuele sier. De bescherming die de nobele manen bieden bij onderlinge gevechten stelt niets tot weinig voor, zo is nu voor het eerst aangetoond. Daarmee kan de veronderstelling van een dubbele functie in de prullenbak.

Leeuwenmanen bieden de koning der dieren nauwelijks bescherming. Wel maken ze indruk op de vrouwtjes. foto ap A male lion is shown Friday, June 4, 2004 at the Southwick Zoo in Southwick, Mass.. (AP Photo/ Robert E. Klein) Associated Press

In het oog springend was al dat manen als statussymbool aantrekkelijk dan wel bedreigend imposant overkomen op leeuwinnen en mannelijke leeuwen. Lang werd aangenomen dat de manen ook een beschermende functie hadden voor nekstreek, hals en borst.

Dat is nu voor het eerst getest. Een team Amerikaanse en Duitse zoölogen vergeleek samen met een dermatologisch onderzoeker verwondingspatronen en de ontwikkeling en morfologie van de manen bij in het wild levende Afrikaanse leeuwen (Panthera leo). Ze vonden geen overtuigend bewijs voor effectieve bescherming. Het door de manen bedekte gebied is geen gewild aangrijpingspunt bij aanvallen en verwondingen in dat gebied blijken ook niet dodelijker dan andere. Bij onvolwassen mannen is er op de plekken in het bedekte gebied waar aanvallers nog het vaakst toeslaan geen eerdere of steviger aanzet van haargroei. En bij volwassenen is het haar op die plekken niet langer of steviger. (Animal Behaviour, maart).

De zichtbaarheid van een verwonding is onder de manen vanzelfsprekend minder, en dat is niet slecht voor de uitstraling van een zich groot houdende leeuw. Maar de onderzoekers wijzen vooral de seksuele selectie door de leeuwinnen aan als drijvende kracht achter de ontwikkeling van manen. In de vroege evolutionaire geschiedenis van dit leeuwenkenmerk kan een lichte bescherming door steviger haargroei het begin geweest zijn waarop kritisch selecterende vrouwtjes voort borduurden om tot hun favoriete ontwerp te komen.

Bescherming door toedoen van manen, aldus de onderzoekers, is nu ver op de achtergrond geraakt. Hij is secundair aan het door sterke seksuele selectie bewerkstelligde voordeel van een opvallend, conditie-afhankelijk ornament.

Frans van der Helm