www.nrc.nl/leesclub

Het onvermogen op eigen kracht te leven leidt bij Erika tot een overweldigende, meeslepende vernietigingsdrang. Ze snijdt ook letterlijk in eigen vlees en smeekt de ander ( Klemmer) hetzelfde en nog veel meer te doen. Als het maar, alle ambivalentie ten spijt, tot pijn, beschadiging en de ondergang leidt.

Is De pianiste een feministisch boek? Als je ziet hoe de man in het verhaal (Klemmer) uiteindelijk, na de apotheose van het over en weer elkaar kwellen, gewoon doorgaat met zijn leven en hij weer gezellig staat te keuvelen met medestudenten, terwijl Erika zich voor de zoveelste keer loopt te snijden, dan heb ik de indruk van niet. Dan is de vrouw toch weer het ultieme slachtoffer.

Ruth van der Weele

Waarom spreekt dit boek me zo aan? Dit heeft met name te maken met de diepgaande menselijke psychologie die in dit boek zo haarscherp naar voren komt. Het zit werkelijk boordevol psychologische thema's: de verstikkende verhouding tussen moeder en dochter, de geestelijke mishandeling van een kind dat prestaties moet leveren en een normale jeugd onthouden wordt, de onderdrukking van seksualiteit en het absurde seksuele gedrag dat daaruit voortkomt, haat en liefde die soms heel dicht bij elkaar kunnen liggen, getuige de haat die zich bij Walter Klemmer openbaart nadat hij zich in zijn liefde door Erika voelt afgewezen.

Ruth van der Weele acht het niet feministisch omdat de vrouw weer het ultieme slachtoffer is. Dat gaat mij iets te snel. Het is wel een boek met feministische elementen. Zo laat het bijvoorbeeld veel zien over de machtsverhouding tussen man en vrouw waarbij in dit geval de vrouw uiteindelijk het onderspit delft. Erika laat in een brief aan Walter Klemmer weten wat de regels van hun liefde moeten zijn. Zij bepaalt hierdoor wat er gebeurt en dit frustreert Klemmer. Als hij uiteindelijk niet krijgt wat hij wil gaat hij zelfs over tot bruut geweld wat Erika tot slachtoffer maakt.

Edith Frieling

Ik was getuige van een hunkering naar liefde en acceptatie. Helaas ontbreekt het Erika aan de mogelijkheid hierover te communiceren. Haar avances zijn bizar en ongeremd. Uiteindelijk, als zij geen gehoor heeft gekregen, keert Erika terug in de haar vertrouwde rol van slachtoffer en is moeder aan de drank; in haar zelfvernietiging sleurt zij haar directe omgeving mee. Het onbereikbare, in de persoon van Walter Klemmer (Franz Klammer?), leeft schijnbaar ongestoord verder.

Arthur G Kandt