Utrecht zindert nu van links elan

De vorming van een college in Utrecht verloopt heel anders dan vier jaar terug. Toen mannen met sigaren, nu linkse vrouwen in spijkerjack. Protestpartij SP wil ook graag meedoen.

'Ik heb een vraag aan Leefbaar Utrecht', zegt Rinda den Besten, fractievoorzitter van de PvdA in Utrecht. 'Willen jullie nu wel of niet praten over collegedeelname? Ik heb nog geen duidelijk 'nee' gehoord.' Den Besten buigt zich over het sprekersgestoelte naar de fractievoorzitter van Leefbaar Utrecht, Vincent Oldenborg. 'Wij kiezen voor de oppositie', zegt deze uitgeblust. 'Goed, dan schrijf ik dat op mijn lijstje', antwoordt Den Besten.

Gisteravond begonnen in het Utrechtse stadhuis de collegeonderhandelingen, in het openbaar. 'Zonder allemaal geheime strategieën', zegt Den Besten. 'Geen verkiezingsretoriek meer. Nu zeggen we écht wat we willen.' Vijf jaar geleden waren de onderhandelingen onder leiding van Leefbaar Utrecht ook openbaar, maar toen raakten de VVD en Leefbaar Utrecht wekenlang verstrikt in een haantjesgevecht tussen mannen met sigaren over de bekostiging van de grote infrastructurele projecten.

Aan de leiding zijn nu jonge vrouwen in spijkerjackjes - de fractievoorzitters van de PvdA en GroenLinks zijn beide dertigers. Ze zijn snel, gevat en ze willen graag een progressief college. Het zindert van het lekker linkse elan in de zaal. Na tien minuten is duidelijk dat PvdA, GroenLinks en SP hetzelfde denken over verkeer (moet buiten de stad in transferia parkeren), jeugd ('stagekansen' is het toverwoord) en woningbouw (er mag niet langer op grote schaal gesloopt worden).

De 37-jarige VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra zegt per ongeluk: 'Wij als PvdA... Dat is freudiaans', voegt hij er zelf met een rood hoofd aan toe. Hij vraagt zich af of de PvdA en GroenLinks bezig zijn met fusiebesprekingen en waarschuwt voor een 'soft' armoedebeleid. 'De kracht van ons armoedebeleid van de afgelopen vijf jaar is geweest dat het was gekoppeld aan fraudebestrijding. Wij hebben een beleid uitgevoerd dat tegenwoordig als links wordt beschouwd.' De VVD wil niet meedoen aan de collegeonderhandelingen en kiest voor de opstelling van Gerrit Zalm in de laatste landelijke formatie. 'Als je er echt niet uitkomt', zegt Zijlstra, 'kun je ook bij ons terecht. Maar dat heeft dan zijn prijs.'

De SP heeft zich de afgelopen vijf jaar ontwikkeld tot protestpartij tegen het college van Leefbaar Utrecht, PvdA en VVD. Vooral tegen projecten in het stationsgebied, tegen de hogesnelheidsbus, tegen een nieuw muziekpaleis en tegen uitbreiding van Vinexwijk Leidsche Rijn. Die bezwaren slikte fractieleider Paulus Jansen gisteravond in. 'We moeten loyaal meewerken aan de uitvoering van die projecten', zegt hij nu.

Jansen vindt de kwaliteit van de Utrechtse afdeling van de SP in vijf jaar toegenomen. 'Ik heb er vertrouwen in dat we kunnen besturen', zegt hij. Partijleider Jan Marijnissen heeft dat ook. Marijnissen en het partijbestuur van de SP beoordelen nauwlettend welke SP-afdelingen hebben gewonnen en of ze bestuurskracht bezitten. Utrecht heeft een fiat gekregen. 'We hebben steun van het partijbestuur bij de opstelling van een links college', geeft Jansen toe.

Zondag spreekt Rinda den Besten van de PvdA met Marry Mos van GroenLinks. Het vooraanstaande PvdA-lid Ella Vogelaar zal de onderhandelingen begeleiden.

    • Jutta Chorus