“Mijn vader wilde liever een zoon'

In de tiende aflevering van “17', een serie gesprekken met bekende vrouwen over hun jeugd, Neelie Kroes.

“Van de bevrijding zijn twee zaken me erg bijgebleven: Ik herinner mij dat vrouwen uit onze wijk die “fout' waren geweest bij elkaar werden gezet en werden kaalgeschoren. Het was voor mij mensonterend wat daar gebeurde, ook omdat ik zelf zo graag lang haar wilde. De tweede herinnering is dat ik als engeltje verkleed in de bevrijdingsoptocht mocht meelopen, op de grens van Rotterdam-West en Schiedam.

“Voor ons huis waren alleen maar weilanden en slootjes; ideaal om stekelbaarsjes te vangen en hutten te bouwen. Het was bepaald geen luxueuze jeugd. Wanneer andere kinderen rolschaatsen kregen was dat er voor mij niet bij. Alles werd ingezet om het bedrijf van de grond te krijgen. Ik ben opgevoed met hard werken, de mouwen opstropen. Wel was ik een van de weinige kinderen waarvan de vader een auto had, en telefoon. Mensen uit de buurt kwamen bij ons om te bellen.

“Van de lagere school in Schiedam ging ik naar een school in het centrum van Rotterdam omdat die opleiding beter was en je van daaruit naar de hbs kon. Op school stond een potje voor de zending en er werd gesproken over Albert Schweitzer die een ziekenhuis had gesticht in Lambaréné, een plaats in het oerwoud. Ik vond het fantastisch wat die man daar deed, ik wilde ook arts worden en naar Lambaréné.

“Ik was oudste van drie kinderen en voelde daardoor altijd een zekere druk. In mijn vaders beleving had ik een jongen moeten zijn om de zaak over te nemen. Ook was hij niet zo geporteerd voor een studie medicijnen omdat hij de studie zelf wilde betalen. Het kwam niet in hem op dat je daar een beurs voor zou aanvragen. Economie had voordelen: je hoefde niet op kamers en met je kandidaats kon je al een baan krijgen. Een kandidaats medicijnen, “daar had je niks aan'.

“Mijn vader was dominant, hij maakte in huis de dienst uit. Mijn moeder had daar geen stem in. Zij was meer liefdevol. Ik lijk op mijn vader, maar dat hele harde is - behalve in zakelijk opzicht - bij mij minder. Wanneer ik de verhouding tussen mijn ouders zag, dan wist ik dat mijn moeders positie en het leven dat zij leidde later niet mijn leven zou zijn. Door de thuissituatie heb ik heel bewust gekozen voor wat ik met mijn leven wilde doen.

“Ik kom uit een liberaal nest. De hele atmosfeer thuis ademde ondernemerschap. Zelf met de poten in de modder. Achteraf gezien is het zeer voor de hand liggend zoals mijn carrière is gegaan: in mijn studie economie koos ik voor internationale economische betrekkingen, met de vakken vervoer en haveneconomie. Ik wilde naar de Wereldbank of het IMF, of iets met transport, dat was er van huis uit met de paplepel ingegoten.

“De VVD was de partij die het dichtst stond bij mijn standpunten. Ik ben via de gemeenteraad en partijactiviteiten in 1971 door Hans Wiegel als Kamerlid binnengehaald. Natuurlijk is het vaak zwaar geweest. Ze komen het je nooit thuis brengen; je moet er zelf op uit, zelf onder woorden brengen waarom iets moet gebeuren.

“Mijn carrière was thuis niet aan de orde. Ik heb er ook nooit naar gevraagd, mede door mijn opvoeding: heel down to earth, geen praatjes, geen verbeelding , geen jankverhalen . Het Rotterdamse “doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg'.

“Mijn ouders hebben nooit laten blijken dat ze trots op mij waren. Pas toen mijn moeder overleed, vond ik tussen haar papieren allerlei knipsels over mij die ze blijkbaar had verzameld .

“Waar ik heel trots op ben, is dat mijn zoon na zijn diensttijd en de universiteit naar de Verenigde Staten ging. Dat had ik zelf altijd al had willen doen: in het buitenland wonen en werken, en daar was het nooit van gekomen . Ik zeg altijd: “Als het er niet van is gekomen dan had je kennelijk niet de moed.' Maar hij deed het.

“Naarmate je ouder wordt, mag je hopen dat je iets meer beschouwend wordt en meer oog krijgt voor de essentie van het leven. Die rust vinden is op dit moment als eurocommissaris weer wat moeilijker. Ik ben ervan overtuigd dat deze portefeuille het instrument is om de economie in Europa gezonder te maken .

“De deceptie is dat mijn twee huwelijken mislukt zijn, dat is niet iets om trots op te zijn. Hoe moeilijk het is een verbond in een mensenleven te sluiten, waarbij je kunt overzien wat er allemaal voor nodig is om... Wat dat betreft: je doet meer onderzoek voordat je een nieuwe auto aanschaft, dan pak je de Consumentengids, maar als je verliefd bent... Ik ben niet terugkijkerig, wat niet wil zeggen dat ik niet van mijn fouten leer. Van je fouten leer je meer dan van je successen.“