Emigreren naar Zweden is interen op je spaargeld

Zo'n duizend Nederlanders vroegen vorig jaar in Zweden een verblijfsvergunning aan. En het aantal groeit. Tot enthousiasme van veel plattelandsgemeenten in Zweden. 'We willen nieuwe inwoners om te voorkomen dat we uitsterven.'

Na elke bocht volgt een verrassing: een meer, een bos, een rivier, of een paar vrijstaande huizen bekleed met donkerrood of geel geschilderd hout. De sneeuw ligt begin maart nog enkelhoog, maar doorgaande wegen zijn schoon. Geen files, wel zijn de afstanden groot.

De gemeente Hagfors is anderhalf keer zo groot als de provincie Utrecht, maar telt nog geen 15.000 inwoners, zesduizend minder dan dertig jaar geleden. Vandaar dat immigranten welkom zijn, liefst met kinderen. En vandaar ook dat Hagfors deelneemt aan de emigratiebeurs in Nieuwegein, op 10 en 11 maart.

Zweden is dit jaar ongekend sterk vertegenwoordigd op de beurs. De belangstelling is wederzijds: vorig jaar vroegen circa duizend Nederlanders een verblijfsvergunning aan in Zweden, en hun aantal groeit.

In Borgholm, op het Oostzee-eiland -land, is een kwart van de bevolking boven de 65. Geboorten zijn schaars. 'We willen nieuwe inwoners om te voorkomen dat we uitsterven', zegt Anders Nyholm, hoofd economische zaken van de gemeente. Vorig jaar presenteerde Borgholm zich op de emigratiebeurs. Sindsdien zijn vier Nederlandse gezinnen daadwerkelijk verhuisd en komen er tot augustus nog zeven. De gemeente heeft een van die pioniers, Irene de Veer, aangesteld om belangstellenden voor te lichten en bij te staan.

Afgelopen zomer liep zij met tal van aspirant-landverhuizers makelaars en scholen af. 'De helft van mijn tijd ben ik bezig mensen van hun roze wolk af praten', zegt ze. 'Velen lijkt het leuk om een camping te beginnen. Maar het seizoen duurt hier maar zes weken. Daar kun je niet van leven.'

Alle Zweedse gemeenten die Nederlandse immigranten werven, zoeken vooral ondernemers, want vacatures zijn er niet veel. Zweden heeft zelf enkele honderdduizenden werklozen. 'Als mensen komen met bedrijfsideeën waar ik niks in zie, zeg ik dat ook', aldus Anders Bäcker, bedrijfsontwikkelaar voor de gemeente Hagfors. 'We hebben niets aan mislukkingen. En je moet eigen geld hebben. Ook als je al in Zweden woont, is het vrijwel onmogelijk een bedrijf helemaal te financieren met bankleningen.'

Uddeholms Hotell in Hagfors had drie jaar leeg gestaan, toen Erik en Loes Naber het vorig jaar overnamen. Ze hadden geen van beiden horeca-ervaring, maar leren elke dag bij. Een reportage van de Tros in januari heeft veel reacties losgemaakt. Iedere Nederlander die langskomt begint erover. Over de verwarming die lek was, waardoor de kelder blank kwam te staan. 'Dat was ook wel zo', zegt Erik Naber, 'maar in die uitzending leek het wel of alles misging. Er ging ook van alles goed.'

Veel immigranten wedden niet op één paard. Johan Sluiter bijvoorbeeld heeft naast zijn reparatiewerkplaats voor scheepsmotoren een winkel in scheepsbenodigdheden. Hij heeft een zeiljacht gekocht voor de verhuur en er moeten meer volgen. Leven van de nieuwe activiteiten gaat nog niet, dus het is vooralsnog interen op spaargeld. 'Maar we wonen op onze boot en hebben weinig onkosten.'

Veel Nederlanders die zich in Zweden vestigen beschikken over geld uit de verkoop van hun woning. Een vrijstaand huis op het platteland kost 50.000 à 80.000 euro. Maar met een huis ben je niet klaar, waarschuwen vele Nederlanders die hier zijn neergestreken. Een bestaan opbouwen kost tijd, benadrukt Irene de Veer. 'Mensen denken er te makkelijk over.' Dat geldt ook voor de taal. 'Als toerist kun je met Engels uit de voeten, maar zaken doen gaat toch echt in het Zweeds', zegt Loes Naber.

Hedendaagse emigranten verschillen in één opzicht sterk van hun voorgangers: contacten met Nederland zijn veel gemakkelijker geworden. Iedereen heeft internet. Skype en MSN, al dan niet met webcam, brengen vrienden en familie in Nederland dichter bij dan ooit. Jelle Akkersdijk gebruikt vooral het internet-belprogramma Skype: 'Je ziet wie online is en je maakt makkelijker even een praatje.'

Voor veel recent geëmigreerde Nederlanders speelde een rol dat ze minder stress wilden, een rustiger leven, dichter bij de natuur. Opmerkelijk is dat Nederlanders op het Zweedse platteland doorgaans ook in kleinere plaatsen woonden. 'Hoewel we in Nederland in een klein dorpje woonden, is het hier stukken stiller', zegt Heico Basten uit het Värmlandse Sunne.

Op het Zweedse platteland ligt het tempo merkbaar lager dan in Nederland. Ook op school, zeggen ouders én kinderen. De klassen zijn kleiner, ze gaan vaker naar buiten, het bos in, of sporten. René Slegh (17) deed in Nederland economie op een ROC. 'Het is hier makkelijker. Relaxter ook. In Nederland moest de mentor ingrijpen bij conflicten, dat heb ik hier nog nooit meegemaakt.'