Buurman, waarom is jouw gras wel groen

De wereld, een markt?

De wereld, één zorg.

Waar maken de Amerikaanse politieke en economische beleidsmakers zich zorgen om? Zij hebben de grootste economie ter wereld, hun beleggers domineren het internationale bedrijfsleven, ze zijn een bron van commerciële innovaties als Ipod en de Verenigde Staten zijn een militaire grootmacht bovendien.

Amerika's zorgenlijstje: de gevolgen van de vergrijzing voor pensioenen, ziektekosten en het sociale vangnet, de lage besparingen en de groeiende achterstand in het kennispotentieel, om te beginnen op school.

Klinkt vertrouwd? Het zijn bijna allemaal onderwerpen waar ook Nederlandse beleidsmakers zich zorgen om maken. En Europese. En Japanse.

De regering-Bush heeft de Amerikaanse uitdaging samengevat in een geruststellend rapport. Bill Gross, een van de grootste Amerikaanse vermogensbeheerders, gebruikt de uitkomsten deze maand als schietschijf in zijn praatje over de beleggingsvooruitzichten.

Gross is de chef van Pimco, een superbelegger in obligaties. Vandaar zijn bijnaam: Bond King. De kritiek is kenmerkend voor zijn onafhankelijkheid. In maart 2003 verzette hij zich bijvoorbeeld tegen de oorlog in Irak.

Gross laakt de gemakzucht van de Amerikanen om te doen alsof het gat in de overheidsbegroting én het hardnekkige tekort op de betalingsbalans geen werkelijk probleem zijn. Saillant detail: het rapport is samengesteld door de Raad van Economisch Adviseurs, toen nog onder leiding van Ben Bernanke, nu voorzitter van de Federal Reserve Board, de centrale bank.

Gross' advies aan beleggers: spreid je beleggingen mondiaal.

Zo maakt de hele (geïndustrialiseerde) wereld zich zorgen om dezelfde problemen. En zo zoekt iedereen zijn eigen rolmodel. In Duitsland keken ze een tijdje bewonderend naar het Hollandse poldermodel. Nederland had zelf een oogje op Finland, maar valt nu voor Denemarken.

Dezelfde zorgen, identieke oplossingen. Harder werken, langer werken, meer sparen, meer leren, slimmer werken. Win je als land een concurrentievoordeel, als alle andere landen hetzelfde beleid voeren?

Bij sparen kan niemand ons wat leren. Nederland spaart als geen ander, voor pensioen bijvoorbeeld. Of is er meer?

In zijn beleggingspraatje heeft Gross ook een tabelletje van de resultaten van Amerikaanse scholieren in wiskunde en exacte vakken. Hoe langer kinderen op school zitten, hoe verder Amerika wegzakt.

Wie staat wel voortdurend bij de bovenste drie in dat tabelletje? Nederland.

    • Menno Tamminga