Ziekenhuizen kampen met diarreebacterie

Een agressieve variant van de bacterie Clostridium difficile, waaraan afgelopen zomer enkele patiënten overleden in Nederlandse ziekenhuizen, heeft zich verder verspreid.

In tien ziekenhuizen, alle in Noord-Holland en Utrecht, kwamen in 2005 uitbraken voor; de helft daarvan krijgt de bacterie niet onder controle. In totaal overleden 23 reeds verzwakte patiënten aan de ernstige diarree die de bacterie veroorzaakt. Ook zes andere zorginstellingen kampten ermee. Dat blijkt uit een inventarisatie van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM en het Leidse academisch ziekenhuis LUMC.

De uitbraken worden alle veroorzaakt door de agressieve Clostridium-stam type 027. Deze dook enkele jaren geleden op in de Verenigde Staten en Canada en heeft zich ook verspreid in Groot-Brittannië en België. Een Clostridium-infectie is moeilijk met hygiënische maatregelen te bestrijden en is nu de belangrijkste veroorzaker van diarree in ziekenhuizen. De 027-stam kwam in juni vorig jaar in het nieuws door een uitbraak in het St Jansdal-ziekenhuis in Harderwijk. 51 patiënten kregen er ernstige diarree en drie overleden. In Amersfoort stierven in dezelfde periode 19 patiënten; in Amsterdam één. Per instelling werden enkele tientallen mensen ziek.

In de meeste ziekenhuizen blijven besmettingen optreden. Volgens onderzoeksleider Ed Kuijper van het LUMC wordt de ziekte niet altijd meteen herkend en zijn de bestrijdingsmaatregelen zeer arbeidsintensief. Zo moeten besmette patiënten op een aparte afdeling worden verpleegd, moet het gebruik van bepaalde antibiotica beperkt of zelfs verboden worden, en moet er zeer grondig worden schoongemaakt. Kuijper: 'Dat vereist heel veel inzet. Overdag lukt het, maar 's avonds is er bijvoorbeeld veel minder personeel.'

Dat vooral in ziekenhuizen mensen ziek worden van Clostridium, komt voornamelijk door het gebruik van bepaalde antibiotica. Clostridium gaat daar niet dood aan en krijgt bovendien een kans omdat de antibiotica de menselijke darmflora (die uit andere soorten bacteriën bestaat) wel verstoren.

Momenteel worden patiënten vooral ziek van type 027, maar uit nieuw onderzoek blijkt dat ook andere typen zo agressief kunnen zijn. Een van de Nederlandse ziekenhuizen had naast een 027-uitbraak ook een epidemie met 017, een ander type.