WK 2006: verboden voor fotografen

Kranten en persbureaus ruzieën met voetbalbond FIFA over sportfotografie bij het komende WK. 'Vrije nieuwsgaring? Daar lachen ze bij het voetbal om.'

Persconferentie van Liverpool 'Een tv-journalist die voetballer spreekt die niet voor een reclamebord staat, kan een boetevan de voetbalbond verwachten.' (Foto AP) English Premier League soccer club, Liverpool's new signing Danish defender Daniel Agger during a press conference at the clubs Melwood training ground, Liverpool, England, Thursday Jan. 12, 2006. (AP Photo/Dave Thompson) Associated Press

De prachtige zweefduikkopbal, net zo'n klassieker als die van Bep Bakhuys, waarmee Arjen Robben op 9 juli de WK-finale tegen Argentinië beslist? Er bestaat een kans dat daarvan in geen enkele krant ter wereld een foto te zien zal zijn. De World Association of Newspapers (WAN) en andere persorganisaties als AP, Reuters en Getty Images hebben ruzie met wereldvoetbalbond FIFA over het persbeleid tijdens het aanstaande wereldkampioenschap voetbal in Duitsland. De onenigheid is zo hoog opgelopen dat de FIFA eind februari is weggelopen bij de onderhandelingen over de accrediteringsvoorwaarden. Zoals de zaken er nu voor staan, worden er geen onafhankelijke fotograferende media toegelaten.

De laatste weken bestoken de partijen elkaar met boze open brieven. Volgens de pers is het fotobeleid dat de FIFA hanteert te restrictief. Foto's van wedstrijden mogen niet op websites worden gezet. Daarnaast legt de FIFA beperkingen op aan het aantal foto's dat in papieren media mag worden afgedrukt en bemoeit de voetbalbond zich met de manier waarop foto's geplaatst worden, aldus de WAN. Die beperkingen moeten de commerciële partijen plezieren waarmee de FIFA een exclusief contract heeft gesloten voor het verspreiden van beeldmateriaal via internet en mobiele telefoons. Vodafone is een van die partijen.

In een verklaring van 23 februari schrijft de WAN: 'We willen nogmaals stellen dat de beperkingen die aan onze journalistieke verslaggeving van het WK 2006 worden opgelegd niet alleen onze lezers en klanten belangrijke informatie over het evenement onthouden, maar dat ze ook een inbreuk zijn op de redactionele vrijheid en onafhankelijkheid en een duidelijke inbreuk zijn op het recht van de vrijheid van informatiegaring zoals die in talloze internationale conventies is vastgelegd.'

FIFA-baas Sepp Blatter is niet onder de indruk van de grote woorden die de WAN gebruikt. In een brief van 1 maart zegt hij zich te ergeren aan de hoge toon die de internationale pers aanslaat in de discussie. Blatter beweert zich te hebben ingespannen om de restricties op het gebruik van foto's op internet zo veel mogelijk weg te nemen. Daarnaast weerspreekt hij zo ongeveer alle aantijgingen van de WAN: de media kunnen vrijuit hun werk doen in Duitsland. Hij nodigt de persorganisaties weer uit aan tafel zodat hun accreditatie geregeld kan worden. Zonder accreditatie krijgen fotografen en journalisten geen toegang tot de stadions.

Het is de zoveelste ronde in een gevecht tussen pers en commercie rondom het voetbal, zegt Jan-Hermen de Bruijn, hoofdredacteur van voetbaltijdschrift Elf en vice-voorzitter van de International Sports Press Association. 'De Nederlandse Eredivisie CV heeft twee jaar geleden ook geprobeerd sportfotografen beperkingen op te leggen rondom hun werk in het stadion. Zo mochten ze zelf niet meer kiezen vanuit welk standpunt ze foto's zouden nemen. Tegen die plannen hebben we een kort geding aangespannen. Tot een uitspraak is het niet gekomen, omdat de clubs bereid bleken tot een compromis.'

Veel betekenis heeft die overwinning op de lange termijn niet, vreest De Bruijn. 'Clubs en bonden willen zoveel mogelijk geld verdienen aan de sport. Ook willen ze de beeldvorming rondom het product zelf in de hand houden. In de Engelse Premier League is dat al langer aan de gang. Als wij bij Chelsea langsgaan om een stuk over Arjen Robben te schrijven, dan moeten we ons melden bij door de club aangewezen fotografen. Het zou me niet verbazen als veel meer topclubs dat in de toekomst gaan doen.'

Tv-journalisten hebben al jaren te lijden onder de oprukkende commercie in de voetbalsport, zegt Jan de Jong, als directielid van de NOS verantwoordelijk voor Studio Sport. 'Toen de Eredivisie de voorwaarden neerlegde waaraan de tv-verslaggeving moest voldoen, hebben we over bepaalde zaken wel even de wenkbrauwen opgehaald. Als je een voetballer wilde interviewen, moest dat gebeuren voor een reclamebord, anders werd er een boete opgelegd. Wij doen dat toch liever op het veld, in een nog nakolkend stadion, als de indrukken van de overwinning of nederlaag nog vers zijn. Voor Talpa, dat de Eredivisie-rechten uiteindelijk kreeg, is dat kennelijk geen struikelblok geweest.'

Volgens De Jong gaan de landelijke voetbalclubs 'veel verder' in hun pogingen de berichtgeving te controleren dan de Olympische Spelen of de Wereldkampioenschappen dat doen. De opstelling van de FIFA is een logische vervolg op die ontwikkeling.

Maar hoe zit het dan met het fenomeen 'vrije nieuwsgaring'? Het directielid van de NOS: 'Vrije nieuwsgaring is een begrip waar de voetballerij hard om moet lachen. Zolang de vraag van het publiek naar voetbalbeelden groot blijft, zal de concurrentie tussen zenders ervoor zorgen dat de clubs en bonden hun eisen kunnen opvoeren.'