Vrijheid is niet het monopolie van de VVD

In zijn vertoog over 'het morele gelijk' van het liberalisme gooit Auke Leen (Opiniepagina, 8 maart) veel op één hoop. De zege van linkse partijen bij de raadsverkiezingen is 'kiezersbedrog' en om dat aan te tonen verwijst hij naar communistisch China, zingt hij de lof op onbeperkte marktwerking en claimt hij het opkomen voor individuele vrijheid als het monopolie van het liberalisme, dat hij gelijkstelt met de VVD.

Hij concludeert dat de VVD niet naar het politieke midden moet opschuiven, maar vooral haar morele gelijk duidelijk moet maken aan de kiezers. Het is van 'dik hout zaagt men planken', waar ook de VVD niet blij mee kan zijn.

Ten eerste getuigt het van weinig respect voor de kiezers, hoe duidelijk de uitslag ook was. Die zijn kennelijk zo dom geweest 'het morele gelijk' van de VVD niet te zien.

Ten tweede miskent hij het belang dat ook andere partijen dan de VVD hechten aan de individuele vrijheid. Zo noemt de PvdA 'vrijheid' als het eerste ideaal in het recent aangenomen Beginselmanifest en legt GroenLinks veel nadruk op de bescherming van individuele vrijheidsrechten. Het opkomen voor individuele vrijheid is niet het monopolie van de VVD.

De VVD hecht vanouds aan de heilzame werking van de markt voor het individu, maar erkent ook de noodzaak van een zekere regulering van de markt. Het CDA benadrukt de 'eigen verantwoordelijkheid' in een mate die op gespannen voet kan staan met het communitarisme dat het CDA ook aanhangt. De PvdA wil 'vrijheid voor iedereen' en beijvert zich daarom mensen niet de dupe te laten worden van ongelijke uitgangsposities.

In het algemeen hebben linkse partijen meer oog voor de negatieve gevolgen die onbeperkte marktwerking kan hebben voor de vrijheid van mensen, zonder die marktwerking overigens af te wijzen, en tonen rechtsere partijen een grotere gevoeligheid voor de mogelijkheid dat overheidsregulering tot verstikkende bureaucratie kan leiden.

Maar het is geen zwart-wittegenstelling: ook de PvdA wil onnodige bureaucratie bestrijden en ook de VVD wil dat niemand crepeert. Verder is het juist opvallend dat VVD-liberalen op sommige terreinen etatistischer zijn dan linkse partijen. En het veronderstelde 'materialisme' van links is soms eerder bij rechts te vinden.

Inmiddels wordt veel genuanceerder gedacht over privatisering van overheidstaken. Misschien heeft dat op 7 maart meegespeeld.

www.nrc.nl/opinie:Artikel Leen 'Overwinning van links is kiezersbedrog'

Ruud Koole is oud-voorzitter van de Partij van de Arbeid. Hij is verbonden aan het departement Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden.