Pronk en Darfur

Jan Pronk heeft gelijk. De speciale gezant van de Verenigde Naties voor Soedan vindt dat er geen missie van de NAVO naar Darfur moet. Een leidende rol voor de NAVO in een internationale vredesmacht daar zou 'een recept voor een ramp' zijn, zei Pronk onlangs. Vandaag zegt hij in een interview met deze krant dat het goed zou zijn als de Verenigde Naties op termijn de vredesmissie in Darfur overnemen van de Afrikaanse Unie. Die is nu met 7.000 militairen actief in deze door moord en doodslag en etnische zuiveringen geteisterde streek.

Een VN-vredesmissie is een heel wat zinniger idee dan de gedachte van de Amerikaanse president Bush, die de NAVO-taken in het gebied flink wil opwaarderen. Maar een door de VN geleide missie zal wel een stevig mandaat moeten hebben, dient omvangrijk te zijn en moet beschiken over goede bewapening en modern materieel. Daaraan schort het nu bij de Afrikaanse Unie, die in Darfur met de moed der wanhoop, maar volstrekt ineffectief, probeert te redden wat er te redden valt.

Ook voor een VN-macht geldt dat deze welkom moet zijn. De twijfel daarover is nog niet weggenomen. Demonstraties in de Soedanese hoofdstad Khartoum tegen buitenlandse inmenging zijn wellicht van hogerhand ingestoken. Feit is dat de Soedanese regering en het parlement voorlopig tegen de komst van VN-militairen zijn. Soedan staat regelrecht vijandig tegenover een leidende NAVO-rol in het land, reden waarom díe organisatie daar maar beter weg kan blijven.

De situatie in Darfur is een reden tot grote zorg. Arabische milities, die door de regering worden gesteund, zijn er nog steeds volop actief tegen de lokale bevolking. De genocide heeft weliswaar de gebruikelijke internationale verontwaardiging gewekt, maar niet geleid tot een effectief diplomatiek en vredesoffensief. Integendeel. VN-chef Kofi Annan sprak kortgeleden over een dreiging van totale wetteloosheid en anarchie.

De Amerikanen, die veel geld in Soedan hebben gestopt maar weinig visie tonen die tot een oplossing leidt, blijven hameren op een grotere rol van de NAVO. Vorige week schreef de Amerikaanse Senaat aan president Bush dat er NAVO-militairen naar Darfur moeten, die een 'no-fly zone' boven het het door de milities beheerste gebied zouden moeten instellen. Het Nederlandse Tweede-Kamerlid voor de PvdA Koenders uitte zich in soortgelijke bewoordingen, waarbij hij en passant suggereerde dat Nederland eventueel zou kunnen meedoen door F-16's te leveren als zo'n zone wordt ingesteld.

Darfur verdient de aandacht van de wereld. Het is een schande dat er nog zo weinig tot stand is gekomen. Maar dit valt allereerst de Soedanese autoriteiten te verwijten. Die hebben de sleutel in handen voor de komst van een effectievere vredesmacht dan die van de Afrikaanse Unie. De NAVO is met gevechtstroepen absoluut niet welkom. De Verenigde Naties zijn dat met een vredesmissie officieel ook niet. Maar hier lijkt wel ruimte te zitten voor onderhandelingen. Eerst zullen de obstakels met diplomatieke middelen moeten worden weggewerkt. Anders heeft het überhaupt weinig zin om werk te maken van een VN-vredesmissie.