Krachtmeting over Iran gaat nieuwe ronde in

Het is zover, de Veiligheidsraad gaat zich buigen over de kwestie-Iran. Maar wat gaat die doen? Een nieuwe internationale krachtmeting begint.

Ondanks zware internationale druk weigert Iran zijn tot dusverre bescheiden uraniumverrijkingsprogramma te staken. Dat heeft het bestuur van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) gisteren in Wenen geconstateerd. Nu komt de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York bijeen, waarschijnlijk volgende week, om over dwangmiddelen te praten. Daartoe had het IAEA-bestuur vorige maand al in principe besloten. Alleen wilde men het deze week in Wenen gepubliceerde Iran-rapport van IAEA-directeur ElBaradei nog even afwachten voor de Veiligheidsraad in actie zou komen.

Het Westen, dat Iran verdenkt van een geheim kernwapenprogramma en daarom eist dat Teheran alle verrijkingsactiviteit opschort, is de drijvende kracht achter inschakeling van de Veiligheidsraad. Maar voor de westerse permanente leden van de Veiligheidsraad (de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië) de andere twee (Rusland en China) zover hadden gekregen dat ze daarmee instemden, was de afgelopen maanden intensieve diplomatieke actie nodig. Moskou en Peking doen goede zaken met de islamitische republiek, en dat is een van de redenen waarom ze niet makkelijk overtuigd waren van de noodzaak daarvan. Nu het zover is, begint een nieuwe internationale krachtmeting over de verdere koers. China en Rusland hebben al duidelijk gemaakt voorlopig niets in sancties te zien.

Als eerste stap, zo wordt duidelijk uit diplomatieke bron in New York, zal Iran worden opgeroepen alle verrijkingsactiviteit te bevriezen in een 'verklaring van de voorzitter' van de raad, die minder gewicht heeft dan een resolutie. Maar zelfs over de tekst van die verklaring bestaat nog geen consensus, laat staan over verdere stappen. In New York spraken gisteren de ambassadeurs van de vijf permanente leden voor het eerst over de te volgen strategie.

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken voor Politieke Zaken, Nicholas Burns, zei gisteren dat de VS een bindende resolutie wensen die Iran veroordeelt, en sancties als Teheran niet toegeeft. En anders moeten de VS naar andere opties kijken, zei hij. Maar de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, voorspelde tegelijk in New York dat sancties niet zouden werken en dat militaire actie geen oplossing zou vormen. Iran heeft met talrijke landen grenzen en een lange kustlijn; het heeft tien jaar lang ervaring opgedaan met smokkel om aan de eenzijdige Amerikaanse handelssancties te ontkomen. Een diplomaat van de Europese Unie in Brussel zei dat sancties zelfs in Europa 'een moeilijk mechanisme' vormen.

In het Amerikaanse Congres wordt inmiddels aan nieuwe unilaterale sancties gewerkt. Congresleden maakten gisteren bekend hard te werken aan een wetsvoorstel dat de regering verplicht sancties te nemen tegen buitenlandse bedrijven of landen die meer dan 20 miljoen dollar in de Iraanse energiesector investeren. In de jaren negentig hebben de VS al eenzijdige sancties tegen Iran afgekondigd. Amerikaanse ondernemingen mogen geen zaken doen in de islamitische republiek; buitenlandse bedrijven mogen van Washington evenmin grote investeringen doen, maar daarmee wordt vaak de hand gelicht.

De Amerikaanse regering is niet onverdeeld gelukkig met dit initiatief dat haar internationale diplomatie kan hinderen. Maar de Democratische Afgevaardigde Tom Lantos zei gisteren dat 'Irans streven naar kernwapens eist dat we twee dingen doen: zoveel mogelijk de Iraanse economie afknijpen en dat zonder uitstel doen'.

De Iraanse Opperste leider, ayatollah Khamenei, verklaarde vanochtend dat zijn land 'aan elke pressie en samenzwering weerstand zal bieden'.