Klassieke liberaal met een sociaal imago

Het grootste misverstand over Mark Rutte is dat hij tot de linkervleugel van de VVD zou behoren. Dat zegt hij zelf tenminste. Rutte (39) beschouwt zichzelf als een klassieke liberaal, die sterk gelooft in marktwerking en zelfontplooiing. Van softere varianten hierop moet hij weinig weten. Maar de goedlachse en nonchalant geklede vrijgezel - zijn moeder doet zijn was, bekende hij onlangs - weet ook dat het imago van links-liberaal aan hem zal blijven kleven.

Mark Rutte in perscentrum Nieuwspoort, waar hij vanochtend bekendmaakte dat hij lijsttrekker van de VVD wil worden. Rechts VVD-adviseur Kees Berghuis. Foto Roel Rozenburg Den Haag:9.3.6 Persconferentie kandidaat VVD-partijleider Mark Rutte. © foto, Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Rutte (die geschiedenis studeerde en bij Unilever werkte) werd in 1993 lid van het hoofdbestuur van de VVD. Tijdens zijn studie was hij al voorzitter van de JOVD geweest.

Vanaf 2002 ging het snel met hem in de VVD. Hij stond niet eens op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer, maar werd in één keer staatssecretaris van Sociale Zaken. In 2003 zat hij twee maanden in de Kamer om vervolgens terug te keren naar Sociale Zaken. De meest ingrijpende wijziging die Rutte in die functie tot stand bracht, is de Wet werk en bijstand.

In juni 2004 volgde hij zijn partijgenote Annette Nijs op als staatssecretaris van Onderwijs. Nijs moest aftreden wegens een verstoorde werkrelatie met haar minister Maria van der Hoeven (CDA). Rutte moest het beleid van Nijs verkopen aan de studenten, de hogescholen en universiteiten.

Rutte wordt geroemd door bestuurders. Zelfs de studentenorganisaties zijn vol lof over zijn communicatieve vaardigheden. Daardoor heeft Rutte gevoelige dossiers als selectie van studenten, concurrentie tussen instellingen en een hoger collegegeld voor topopleidingen zonder veel moeite weten te verkopen. Onder minister Hermans (VVD) waren die nog taboe. Hij wist een nieuw financieringsstelsel te bereiken, wat gevoelig lag onder hogescholen en universiteiten. Hij pleitte voor een terugkeer van de 'Begeisterung' in het hoger onderwijs.

Toch laat Rutte van tijd tot tijd merken dat de post van staatssecretaris van Onderwijs te licht voor hem is. Vorig jaar zei hij tegen RTL Nieuws dat deze post in een volgend kabinet maar beter opgeheven kon worden. Al het werk was wel zo'n beetje gedaan.

De laatste maanden stortte Rutte zich op de verkiezingscampagne van de VVD. Als campagneleider was hij verantwoordelijk voor de harde toon die de partij met name tegen de PvdA aansloeg. Door zich af te zetten tegen de slechte ideeën van de sociaal-democraten, was het idee, zou de VVD beter de eigen standpunten kunnen verwoorden. Over zijn interesse voor het leiderschap van de VVD praatte Rutte toen niet. De VVD moest eenheid uitstralen. Met andere geïnteresseerden, zoals minister Kamp van Defensie, sprak hij af de kandidatuur van Van Aartsen 'voluit' te steunen. Tot gisteren.