Gisteren deed ik het nog, met Zirp

Een klein feestje in Japan, al is de aanleiding voor westerse begrippen ongebruikelijk: hoera, we hebben inflatie!

Nadat er in december en januari al een minieme stijging van de prijsindex was met 0,1 procent op jaarbasis, kwam februari binnen op 0,5 procent. Daarmee lijkt een einde te komen aan ruim een decennium van hardnekkige prijsdalingen, die hand in hand gingen met een al even langdurige stagnatie van de economie. Japan werd ongewild een laboratorium voor monetair beleid. Centrale banken zijn er om inflatie in de hand te houden. Maar als de prijzen dalen dan zijn ze onthand. Negatieve rentes bestaan nu eenmaal niet, zodat deflatie lastig te bestrijden is.

De Bank van Japan heeft dat proberen op te lossen met Zirp: de zero interest rate policy, waarbij de rente effectief op nul werd gehouden. En er is een zogenoemde 'kwantitatieve versoepeling van het monetaire beleid' toegepast. Dat is een eufemisme voor het laten draaien van de geldpers. Want als een teveel aan geld in omloop de inflatie opjaagt, dan zou zo'n geldvloed dus ook deflatie kunnen wegwerken. Niet voor niets beval de huidige president van de Amerikaanse centrale bank, Ben Bernanke, Japan destijds al aan om 'met een helikopter bankbiljetten over het land uit te strooien'.

Zirp en kwantitatieve versoepeling hebben kennelijk gewerkt, maar eens zal er een einde aan moeten komen. Als een centrale bank er te lang mee doorgaat en de economie en inflatie trekken aan, dan kan het beleid doorschieten en weer zorgen voor de zeepbel van prijzen van bijvoorbeeld aandelen en onroerend goed, die Japan begin jaren negentig juist in een diepe crisis stortte.

Vanmorgen maakte de Bank van Japan kenbaar te willen stoppen met de ultrasoepele monetaire politiek. Heel voorzichtig, dat wel. Want het zou niet de eerste keer zijn dat de economie een valse dageraad beleeft. Bovendien is de opleving van de inflatie misschien wel niet zo duurzaam als gedacht.

Het gros van de analisten op de financiële markten adviseert dan ook tot het eind van het jaar te wachten met een daadwerkelijke renteverhoging. Dat klinkt verstandig, maar staan de grote spelers op de financiële markten in hun adviezen wel objectief tegenover het beëindigen van Zirp? Zij lenen nu grote hoeveelheden yen voor niets, en zetten die om in andere valuta's die wél rente opleveren, zoals dollars of euro's. Deze zogenoemde carry trades zijn uiterst profijtelijk, zeker als de yen waarin moet worden terugbetaald lekker zwak blijft. Als het aan de banken en de hedgefondsen ligt, blijft Zirp nog zo lang mogelijk in de schappen van de monetaire supermarkt.

Maarten Schinkel