Enron-proces: hameren op hebzucht

In het proces tegen de vroegere Enron-top is de oud-financieel bestuurder getuige. 'U offerde uw vrouw op om uw eigen belangen te beschermen?'

Ruim vier jaar na de ineenstorting van een van Amerika's grootste bedrijven, energiebedrijf Enron, moest voormalig financieel bestuurder Andrew Fastow getuigen tegen zijn voormalige baas. 'Ik heb vaak en veel gelogen', zei hij gisteren in Houston. 'Maar hier vertel ik de waarheid.'

Die was niet altijd mooi. Fastow ging door het stof en liet zich harde beschuldigingen welgevallen. 'Als u dat soort dingen gedaan heeft', zei de advocaat van Fastows baas Kenneth Lay, 'dan moet u wel onbevredigbaar hebzuchtig zijn.' Fastow: 'Ik denk dat ik extreem hebberig was. Ik was mijn morele kompas kwijt en deed dingen waarvan ik spijt heb.'

De megarechtszaak tegen Enron-bestuurders Kenneth Lay en Jeffrey Skilling is nu zes weken bezig. De getuigenis van Fastow is tot nu toe de meest dramatische. Fastow heeft twee jaar geleden schuld bekend. In zijn tijd als de hoogste financiële man bij het bedrijf zette hij vennootschappen op waarmee hij zichzelf verrijkte ten koste van het bedrijf. In ruil voor zijn bekentenis moet hij tien jaar celstraf uitzitten.

De eerste dag van zijn getuigenis, dinsdag, beschuldigde Fastow Skilling ervan de miljardenfraude bij Enron goedgekeurd te hebben. Skilling was in 2001 een aantal maanden bestuursvoorzitter van het in Houston gevestigde Enron. Na Skillings plotse aftreden werd de voormalig bestuursvoorzitter Lay opnieuw topman.

Lay heeft gelogen over de financiële positie van de onderneming, zegt Fastow nu. Op dezelfde dag dat financieel bestuurder Fastow zijn baas vertelde dat het bedrijf miljardenschulden had, gaf Lay een interview aan het Amerikaanse tijdschrift Business Week. Daarin zei hij dat er 'geen verrassingen' waren. Het bedrijf zou er goed voorstaan en iets verzwijgen zou het overtreden van de wet zijn, zei Lay toen. 'En dat doen wij niet.'

'Leugens', oordeelt Fastow nu. Maar Skillings advocaat Daniel Petrocelli had het daar liever niet over. De twee bestuurders die nu terechtstaan voor in totaal 35 misdrijven vinden dat zij onschuldig zijn. Justitie probeert hen te criminaliseren voor iets wat staande praktijk is in het bedrijfsleven, is hun mening. Fastow is in hun ogen de crimineel.

Petrocelli hamerde door op Fastows gedrag. 'Het gaat hier om hebzucht, hebzucht, hebzucht. Dat dreef u. Uw hebberigheid was zo groot dat u het zelfs toestond dat uw vrouw de cel in ging.'

Fastows vrouw Lea was accountant bij Enron. Zij diende een belastingaangifte in over de 25 miljoen dollar (21 miljoen euro) die haar man via een speciaal opgezette vennootschap verduisterde. Lea Fastow heeft hiervoor een celstraf van een jaar uitgezeten. Volgens Fastow zelf wist zij niet dat het geld op illegale wijze verkregen was. 'Dus u offerde uw vrouw op om uw eigen belangen te beschermen?' vroeg advocaat Petrocelli. Fastow: 'Daarmee zal ik moeten leren leven.'