ChristenUnie is een vergeten winnaar

Naast PvdA en SP heeft vooral de ChristenUnie dinsdag gewonnen.

Rouvoet: 'We moeten los van een lijstverbinding met de SGP.'

Eigenlijk drong de verheugende werkelijkheid pas de volgende dag door tot de verborgen winnaar. 'We zijn in aantallen gemeenteraadszetels groter dan D66 en de SP', constateert André Rouvoet op de ochtend na de gemeenteraadsverkiezingen. Terwijl op de verkiezingsavond bijna niemand aandacht had voor de ChristenUnie - geen tv-ploeg had bijvoorbeeld de weg naar de uitslagenavond in Amersfoort gevonden en de ChristenUnie mocht ook niet meedoen aan het tv-slotdebat - haalde deze partij ongeveer 4,7 procent van de stemmen en steeg - in vergelijking met 2002 - van 374 tot 420 gemeenteraadszetels. 'Gisteravond werd steeds maar over de PvdA en de SP gesproken als over de winnaars', zegt Rouvoet. 'Dat had: 'PvdA, SP én ChristenUnie' moeten zijn'.

Rouvoet had gehoopt op 4 procent, vertelt hij. Dat zou een lichte verbetering zijn geweest ten opzichte van 2002, toen de ChristenUnie - destijds net ontstaan als fusie van de klein-christelijke partijen GPV en RPF - ook al zo'n 25 gemeenteraadszetels vooruitgegaan was. Vertaald naar Kamerzetels zou de ChristenUnie gisteren op 6 of 7 zijn uitgekomen, tegenover drie nu. Dat zo'n grote groei voor de ChristenUnie bij Kamerverkiezingen - 'wanneer die ook zullen zijn, want het ziet er niet naar uit dat dit kabinet de rit uitzit' - werkelijkheid wordt, durft Rouvoet nog niet te hopen. In ieder geval toont de uitslag van thans aan dat de ChristenUnie, na de moeizame start in 2002 en 2003, weer een politieke partij van betekenis is, constateert Rouvoet: 'Onderzoek toont ook aan dat op lokaal niveau onze bestuurders hoog staan aangeschreven.'

Bij de Kamerverkiezingen van 2002 en 2003 was de ChristenUnie min of meer vermalen in het strijdgewoel van de grote partijen, waarbij bovendien nog veel van de gereformeerden, van wie de ChristenUnie het voor een belangrijk deel moet hebben, hun stem gaven aan de eveneens gereformeerde CDA'er Balkenende. 'Maar we hebben zelf ook fouten gemaakt', zegt Rouvoet. 'We hadden van de vorming van GroenLinks (ontstaan als fusie van CPN, PSP, PPR en EVP, red.) kunnen leren dat je na een fusie niet zonder meer kunt rekenen op de steun van de oude partijen, en dat het een tijd duurt voordat men aan de nieuwe partij een zekere loyaliteit ontwikkelt.'

Hoop voor de landelijke toekomst ontleent Rouvoet onder andere aan onderzoeken waaruit blijkt dat een derde van de mensen die in 2003 op het CDA hebben gestemd, nu een stem op de ChristenUnie overweegt of in de ChristenUnie een tweede keus ziet.

Op lokaal niveau heeft de ChristenUnie zich, mede door de verliezen van het CDA, deze week als een geducht concurrent van die partij ontwikkeld: die 420 gemeenteraadszetels vormen ongeveer een kwart van het aantal dat het CDA in de wacht wist te slepen.

In enkele tientallen plaatsen was de ChristenUnie een lijstverbinding aangegaan met de andere kleine christelijke partij, de SGP. Volgens de leider van de ChristenUnie wordt het tijd om die traditionele samenwerking eens ter discussie te stellen: 'Ik constateer dat we in de plaatsen waar we een lijstverbinding met de SGP hadden niet vooruitgegaan zijn.'

In enkele plaatsen waar de SGP een bestaande lijstverbinding verbrak omdat de ChristenUnie een vrouw op de lijst had, groeide de ChristenUnie juist weer wel. In Breukelen bijvoorbeeld kwam ze voor het eerst in de gemeenteraad.

Voor Rouvoet is het dus tijd om de samenwerking met de SGP tegen het licht te houden, temeer omdat die partij, mede door de 'vrouwenkwestie', buiten de kring van kenners van de rechtzinnig protestantse wereld een imago van min of meer reactionair conservatisme heeft.

'Dat merkte je toen bij de formatie in 2003 een mogelijke regeringsdeelname van de ChristenUnie aan de orde kwam', herinnert zich de leider van de ChristenUnie. VVD-leider Zalm had de ChristenUnie er wel bij willen hebben, in plaats van D66, maar het ging niet door, omdat ter wille van een Kamermeerderheid dan ook de SGP had moeten meedoen - en dat was voor de liberalen volstrekt onaanvaardbaar.

De leider van de ChristenUnie is er de man niet naar zich voortijdig rijk te rekenen, maar Rouvoet constateert wel verheugd dat zijn partij weer present is in het politieke krachtenveld. Maar voor de verkiezingen van 2007 is er wel weer het gevaar dat de kiezer, net als in 2003, zich geplaatst ziet voor 'het tunnelachtig dilemma' Bos of Balkenende. En dan een kleine partij als de ChristenUnie negeert.