Barroso heeft al een afspraak met Poetin

Brussel wil meer macht op energiegebied. Eerdere plannen daartoe mislukten. Maar de tijden zijn veranderd, zegt voorzitter Barroso van de Europese Commissie.

De voorzitter van de Europese Commissie, Jose Manuel Barroso, presenteerde gisteren in Brussel het ‘groenboek energie’ dat de basis moet worden van Europees beleid. Foto AP EU Commission President Jose Manuel Barroso addresses the media at the EU Commission headquarters in Brussels, Wednesday March 8, 2006. The EU should aim to have half of its energy supply from "secure low-carbon sources" within 20 years, EU Commission President Jose Manuel Barroso said Wednesday and urged Europe to form an energy pact with Russia. (AP Photo/Yves Logghe) Associated Press

Lobbyisten in Brussel hadden het de afgelopen dagen druk. De Europese Unie werkt aan een nieuw energiebeleid, en daar heeft íedereen belang bij. 'Non-gouvernementele organisaties, mensen uit de zakenwereld, parlementariërs, deskundigen uit de lidstaten, we hebben met veel mensen contact gehad', zei voorzitter Barroso van de Europese Commissie gistermiddag bij de presentatie van het 'groenboek energie' dat als basis moet dienen van het nieuwe beleid. 'Vijftien minuten geleden hebben we nog wijzigingen aangebracht.'

Een van de opmerkelijkste punten uit dat plan: een 'initiatief' richting Rusland, de belangrijkste energieleverancier van Europa. Barroso heeft al een afspraak gemaakt met de Russische president Poetin voor volgende week vrijdag.

Dat is niet zo vanzelfsprekend als het misschien lijkt. Verschillende landen hebben nu bilaterale overeenkomsten met Rusland. Een half jaar geleden stond de toenmalige Duitse kanselier Schröder samen met Poetin te applaudisseren toen een contract werd getekend voor een nieuwe pijpleiding van Rusland naar Duitsland door de Oostzee. De Polen en de Balten waren woedend.

De ambitie van de Europese Commissie is groot. Op veel terreinen is zij bereid bescheidener te zijn, na het Franse en Nederlandse 'nee' tegen de 'grondwet'. Maar als het gaat om energie wil de commissie juist méér macht.

Veel is nog vaag in het 20 pagina's tellende 'groenboek' - het is een discussiestuk. Er 'zou' een nieuw voorstel kunnen worden gedaan om lidstaten te verplichten reservevoorraden gas aan te houden, zodat ze elkaar in geval van nood te hulp kunnen schieten.

Het is niet voor het eerst dat zoiets wordt voorgesteld. De Europese commissie probeert al jaren meer zeggenschap te krijgen op energiegebied. Maar vooral de grote landen zien dat traditioneel als een zaak van nationaal belang. Toen het Russische Gazprom begin dit jaar even de gaskraan naar het westen dichtdraaide, bleek er in Brussel niet eens een overzicht te zijn van de gasreserves in Europa. De Europese Commissie kwam enkele jaren geleden al eens met een voorstel voor verplichte reservevoorraden. Dat haalde het toen niet. Ook Nederland was altijd bang dat Brussel aan het gas bij Slochteren wilde komen.

Als de huidige trends zich doorzetten, importeert Europa over 20 of 30 jaar ongeveer 70 procent van zijn energiebehoefte. Nu is dat 50 procent. Ondertussen zijn de prijzen van olie en gas hoog, wordt de aarde steeds warmer en raken fossiele brandstoffen op. Daarom is het nu tijd dat Europa, zo zei Barroso, 'met één stem gaat spreken'.

Gaat hij straks namens 450 miljoen Europese consumenten in Rusland onderhandelen over de gasprijs? Dat zei hij niet. Volgens diplomaten in Brussel is daar wel degelijk over nagedacht door de commissie. Maar met name de grote landen verzetten zich daar tegen.

Zullen die deze keer wel enthousiast zijn over de ideeën van de Europese Commissie? Sommige zullen vinden dat zij te ver gaat, anderen niet ver genoeg. De Polen bijvoorbeeld willen juist méér samenwerking. De Poolse president Lech Kaczynski praatte gisteren in Berlijn met de Duitse kanselier Merkel over zijn idee voor een 'energie-NAVO'. 'Dat zou betekenen dat EU-landen, net als NAVO-lidstaten, overeenkomen dat ze elkaar helpen met energievoorraden', zei Kaczynski deze week in Der Spiegel.

Over twee weken zullen de regeringsleiders praten over de voorstellen van de Europese Commissie. Barosso is, als altijd, optimistisch. 'De urgentie is nu heel wat groter dan in het verleden.'

Minister Brinkhorst (Economische Zaken) vindt het 'groenboek' een 'buitengewoon goed initiatief'. 'Dit is een aankondiging van een sterker Europa. Er spreekt nog wel een zekere voorzichtigheid uit. Veel wordt pas later nader uitgewerkt. Ik vind dat Europa er de vaart in moet houden.'