Ten Bruggencate maakt “Ik omhels je...' de moeite waard

Wanneer wist de dit najaar overleden regisseur Willem van de Sande Bakhuyzen dat hij Ronald Gipharts coming of age-roman Ik omhels je met duizend armen wilde gaan verfilmen? Hoe ziek was hij toen al? Dat soort vragen dringt zich op bij het kijken naar de film die Van de Sande Bakhuyzen nog op zijn sterfbed voltooide. Dit is geen film voor de gebruikelijke Giphart-lezende tieners, maar een serieuze film over de omgang met de dood.

Midlifer Van de Sande Bakhuyzen heeft vast veel herkend in de onvolwassen omgang van hoofdpersoon Giph met de ziekte en dood van zijn moeder. Maar de bezonken toon die de film in deze scènes bereikt, heeft de regisseur niet aan zijn halfwassen hoofdpersoon te danken. Die komt voor rekening van theateractrice Catherine ten Bruggencate, als de aan MS lijdende moeder die net zo waardig en onomwonden wil sterven als leven.

Het is niet eenvoudig, al die tics en spasmen zo spelen dat ze niet afleiden, maar ook niet verdoezeld worden. Giphs moeder is sowieso een personage dat op de rand van het irritante zweemt. Voor je het weet ben je als filmkijker bijna blij dat zo iemand ten slotte dood gaat. Maar nee. In dit geval wil je wel een hele film over haar, een Nederlandse Mar adentro. En wil je zelfs huilen als euthanasiearts Jaap Spijkers nog onhandig “Mensch durf te leven' aan haar doodsbed zingt.

Er zit dus een film verstopt in Ik omhels je met duizend armen. Een film vol gevoel en humor. Maar het kost flink wat moeite om je door het verpakkingsmateriaal heen te werken. Want moest Ik omhels je wel een film over het stervensuur worden? Of toch gewoon een echte jongensachtige Giphart over seks en meisjes en een kleinburgerlijke schrijver die in woorden goed weet te verdoezelen dat hij in werkelijkheid geen deel aan het leven heeft? Dat is althans het beeld van Giph dat we uit de hele film krijgen. En dan zonder de gebruikelijke Giphartse gevatheden, zelfs niet een ietsepietsie van het gevoel dat het bij Giphart allemaal om de leut draait, maar dat er tenminste nog gelachen wordt.

Tijn Docter in de hoofdrol heeft zo'n verbeten bekkie dat je er snel op uitgekeken bent. En bovendien is alles wat hij meemaakt of denkt gesponnen in een asymmetrisch web van flashbacks en hallucinaties, waardoor het je ook al snel niet meer kan schelen óf hij wel gevoelens of gedachten heeft.

De dramatische momenten in het verhaal - en dat zijn er veel: van zelfmoord, liefde, seks, overspel, verstoorde ouder-kindrelaties, miskraam en ziekte tot dood - dienen slechts om de gebeurtenissen op te stuwen. Als Giph even niet weet wat hij van iets ergs moet denken, gebeurt er weer iets anders verschrikkelijks voor hem om niets van te denken. Zo wordt alles tot subplotje gereduceerd: de grote liefde met Samarinde (Carice van Houten), de slampampervakantie op La Palma die als katalysator voor de gebeurtenissen moet dienen.

Er zijn films die gaan over het onvermogen om contact met de wereld te maken. In Ik omhels je met duizend armen is het alleen Catherine ten Bruggencate gelukt om in die film mee te spelen.

Ik omhels je met duizend armen. Regie: Willem van de Sande Bakhuyzen. Met: Carice van Houten, Tijn Docter, Catherine ten Bruggencate, Halina Reijn, Johnny de Mol, Tygo Gernandt, Jaap Spijkers. In: 44 bioscopen.