PvdA jubelend na grote verkiezingszege

De PvdA heeft de “harde, akelige, kille klap“ van de verkiezingen in 2002 goedgemaakt. Partijleider Wouter Bos maakt zich nu op voor de landelijke verkiezingen.

Juichende PvdA’ers in Utrecht waar hun partij voor het eerst in twintig jaar wint en Leefbaar Utrecht wegvaagt. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland,Utrecht, 07-03-2006 De PvdA lijkt dinsdag de winnaar te zijn geworden van de gemeenteraadsverkiezingen. De sociaal-democratische oppositiepartij had in de gemeenten waar de stemmen tot nu toe zijn geteld 392 zetels. PvdA-voorzitter Michiel van Hulten en PvdA-fractievoorzitter Wouter Bos feliciteerde hun achterban in Utrecht waar de stemming onder het publiek heel blij was. Stemmen, partij, kiezer, burger, PvdA. Foto: Evelyne Jacq Verkiezingen Gemeenteraadsverkiezingen PvdA Partij van de Arbeid Jacq, Evelyne

Een feest zou het hoe dan ook worden. De PvdA'ers die al vroeg in de avond de Utrechtse club Monza binnendruppelden, wisten het al. En een feest werd het. De PvdA is gisteren de grote winnaar geworden. De voorzichtige doelstelling - 200 raadszetels erbij ten opzichte van de desastreuze verkiezing van 2002 - was halverwege de avond binnen. Belangrijker nog, de PvdA werd lokaal de grootste partij. Groter dan de verzamelde “lokalen', die in 2002 nog 25 procent van de stemmen haalden.

Partijleider Wouter Bos, die rond half acht met zijn campagneteam de club binnenkomt, durft dan formeel nog niet mee te gaan met de feeststemming in de zaal. Rotterdam zal spannend worden, zegt Bos. En de opkomst, zegt Kamerlid Klaas de Vries, is voor de PvdA heel belangrijk. Ook het campagneteam van Bos is zenuwachtig. De laatste aanpassingen aan de speech van Bos worden doorgenomen, te vroeg juichen durft het campagneteam niet.

Ook om negen uur, als de stembussen dicht zijn, heerst er een ongemakkelijke spanning. Anders dan bij landelijke verkiezingen is er geen exitpoll gehouden, dus moet worden gewacht tot alle stemmen geteld zijn. “Dit zouden ze per wet moeten verbieden“, klaagt een lid van het partijbestuur. De “gewone leden' hebben daar echter geen boodschap aan. Elke gemeentelijke uitslag die binnenkomt, of het nou Vlieland of Dordrecht is, wordt met luid gejuich ontvangen, alsof het de einduitslag betreft. De kop van jut die de partij in de zaal heeft neergezet en waar de opgetelde zetels op te zien zijn, is dan nog niet voor eentiende gevuld.

De overwinning van gisteren was voor de PvdA de langverwachte revanche op de verkiezingen van 6 maart 2002. Zowel partijvoorzitter Michiel van Hulten als partijleider Wouter Bos refereert daaraan. Van Hulten zegt dat de afgelopen vier jaren voor zijn partij “een lesje in nederigheid waren geweest“. Volgens hem voert de PvdA de afgelopen jaren een andere politiek: “Dezelfde idealen, maar nu met praktische oplossingen. We zijn niet langer de partij van de arrogantie van de macht.“

Bos, die rond tien uur met luid gejuich en begeleid door pompende muziek van de Red Hot Chili Peppers (Get on top!) “officieel' wordt binnengehaald, benadrukte het herwonnen vertrouwen dat de kiezers in zijn partij hebben gesteld. “We hebben de harde, akelige, kille klap van 2002 helemaal goedgemaakt. Al die kiezers hebben ons het vertrouwen gegeven. Wij moeten dat nu gaan waarmaken.“ Bos wil niet te hard juichen, zijn echte test tegenover het kabinet laat nog veertien maanden op zich wachten, als de landelijke verkiezingen zijn. “We moeten voorzichtig opereren, er in wijsheid mee omgaan, dan betaalt het zich later nog meer uit.“

De feeststemming in Utrecht wilde tot tien uur nog niet echt doorbreken. Los van de letterlijk honderden zetels winst die de partij behaalde, waren aller ogen gericht op Rotterdam. Daar immers was in 2002 de revolte begonnen van Pim Fortuyn die de PvdA zo nederig had gemaakt. De door Bos voorspelde nek-aan-nek-race leek rond tien uur nog steeds actueel.

Als echter duidelijk wordt dat de PvdA ook in Rotterdam ruim gewonnen heeft en Leefbaar-lijsttrekker Marco Pastors in beeld verschijnt om zijn verlies te erkennen, gaat er een zucht van verlichting door de zaal. Bos is dan al onderweg naar het landelijke lijsttrekkersdebat in Amsterdam.

De winst van de PvdA was verwacht, maar de omvang ervan verraste ook de partijtop. In bijna alle gemeenten steeg het zeteltal en is de PvdA vaak de grootste partij geworden. Utrechts lokale lijsttrekker Rinda den Besten, die Leefbaar Utrecht wegvaagde, heeft geen woorden voor de overwinning. “Voor het eerst in 20 jaar hebben we weer gewonnen in Utrecht, en hoe!“ roept zij.

De speeches van D66-leider Lousewies van der Laan en VVD-aanvoerder Jozias van Aartsen worden met leedvermaak ontvangen. Van Aartsen krijgt boegeroep van de PvdA'ers, bij Van der Laan wordt voornamelijk gezwegen en na afloop spreken de PvdA'ers hun verbazing uit dat Van der Laan niet is afgetreden na de tiende nederlaag op rij voor D66.

Bos en Van Hulten verleggen in hun speeches de aandacht naar de landelijke verhoudingen. Van Hulten zegt dat ook GroenLinks en de SP het goed hebben gedaan, waaruit hij de conclusie trekt dat Nederland toe is aan een ander beleid. Bos zegt dat de uitslag van gisteren een signaal is, “ook aan het kabinet-Balkenende“, dat het niet goed gaat met Nederland. “Als het moet, wachten we tot 2007, maar vandaag hebben we het begin gemaakt“, zegt Bos.