PvdA en SP winnen, grote klap voor CDA

De PvdA en de SP zijn de grote winnaars geworden van de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren. Het CDA en de “Leefbare' partijen kregen zware klappen. De VVD en D66 leden in mindere mate verlies.

De PvdA heeft gisteren 671 nieuwe raadszetels veroverd. De sociaal-democraten gaan van 1.317 naar 1.988 zetels. Daarmee nemen zij de positie van het CDA over als “grootste lokale partij' in het land. Bovendien is de PvdA in veel steden, waaronder Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, de grootste partij geworden.

Ook buiten de Randstad, in de drie noordelijke provincies, Noord-Brabant en Zeeland, boekte de PvdA winst.

De SP, de andere grote winnaar, verdubbelde haar zetelaantal in de raden. De partij gaat van 157 naar 333 raadszetels.

De totale opkomst lag gisteren iets hoger dan vier jaar geleden: 58,2 procent tegenover 57 procent in 2002.

Het CDA leed gisteren het zwaarste verlies van alle partijen en ging terug van 2.050 naar 1.754 raadszetels. Ook op het platteland liep het CDA deuken op. In gemeenten in Noord-Brabant, Zeeland, Friesland en Limburg verloor de partij veel stemmen. Premier Balkenende en fractievoorzitter Verhagen beklemtoonden gisteravond dat het om lokale verkiezingen was gegaan en dat landelijke kopstukken niet actief campagne hadden gevoerd.

Gisteren was ook de dag van het verlies van de Leefbare partijen. Leefbaar Rotterdam, de partij die in 2002 vanuit het niets de grootste partij werd van de Maasstad, verloor 3 van de 17 zetels. De partij van Marco Pastors moet het initiatief in de collegevorming laten aan PvdA-lijsttrekker Van Heemst, die 18 zetels haalde.

Ook Leefbaar Utrecht moest flink inleveren. De partij gaat terug van 14 naar 3 raadszetels.

Leefbaar Hilversum, lange tijd de succesvolste lokale partij met langdurige presentie in het stadsbestuur, trok gisteren slechts de helft van het aantal stemmen uit 2002. Leefbaar Eindhoven verloor zes van de negen raadszetels, wellicht onder meer als gevolg van een fraudezaak, waardoor de twee Leefbaar-wethouders moesten aftreden.

Lokale partijen die zich niet met het predikaat Leefbaar tooien, presteerden gemiddeld beter. Kleine lijsten, vaak aangevoerd door een lokale bekendheid, boekten in sommige gemeenten zelfs enige winst.

D66 ging gisteren terug van 227 naar 144 raadszetels. In veel gebieden zijn geen Democraten meer in de gemeenteraad vertegenwoordigd. In Zeeland bijvoorbeeld heeft D66 alleen nog een raadslid in Goes. In Utrecht boekte D66 overigens tegen de trend in flinke winst, en ging van één naar drie zetels in de gemeenteraad.

Fractieleider Van der Laan noemde gisteravond het verlies van D66 “ronduit pet''. Ze kondigde een zoektocht aan naar de identiteit van haar partij. Van der Laan riep haar achterban op vooral bij zichzelf te rade te gaan en een duidelijke keuze te maken met welke thema's de partij zich moet gaan profileren.

GroenLinks leed een licht verlies (van 415 naar 401 zetels). ChristenUnie en SGP boekten juist winst. Opgeteld gingen ze van 559 naar 635 zetels.

Gerectificeerd/rectificatie:

In de tekst van het artikel op de voorpagina van woensdag 8 maart onder de kop 'PvdA en SP winnen, grote klap voor CDA' staat dat de PvdA in totaal 1.988 zetels heeft behaald; in de daarnaast afgedrukte grafiek staat een totaal van 2.058 aangegeven. Het verschil zit hem in lokale lijsten waarin de PvdA samenwerkt met een andere partij. Deze gezamenlijke lijsten zijn voor de grafieken en kaarten meegeteld bij de PvdA. Voor de tekst was dit niet het geval. Dit verklaart ook het verschil in zetels voor de VVD, GroenLinks, D66 en ChristenUnie/SGP. Het CDA en de SP hebben niet zulke lokale samenwerkingen. Waar twee landelijke partijen een gezamenlijke lijst hebben, zijn de zetels ervan toegerekend aan de partij die als eerste wordt genoemd in de lijstnaam: de zetels van GroenLinks/PvdA zijn dus toegekend aan GroenLinks, die van PvdA/GroenLinks aan de PvdA.

In de kaarten die betrekking hebben op de lokale partijen, op de voorpagina van het Thema-katern met de uitslagen van de raadsverkiezingen, is niet aangegeven in welke gemeente geen lokale partijen meededen. Dit is in 27 gemeenten het geval: Alblasserdam, Andijk, Barendrecht, Bennebroek, Boskoop, Bussum, Culemborg, De Marne, Goes, Graafstroom, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haren, Hattem, Leek, Lingewaal, Lopik, Marum, Naarden, Nieuw-Lekkerland, Noordwijkerhout, Oldebroek, Ouder-Amstel, Ouderkerk, Pekela, Voorschoten, Westervoort en Zuidhorn. Ten onrechte hebben deze gemeenten de kleur gekregen van gemeenten waar lokale partijen maximaal hebben gescoord, respectievelijk een maximale winst hebben behaald. Op nevenstaande kaarten is dit gecorrigeerd. Uitslag lokale partijen gemeenteraadsverkiezingen 2006 NRC Handelsblad 100306 / FG /Bron: ANP