Het beeld

De enige twee die vier jaar geleden dezelfde functie bekleedden, waren gespreksleider Paul Witteman en SP-fractievoorzitter Jan Marijnissen, maar die mocht toen nog niet meepraten, omdat zijn partij te klein was.

Alle deelnemers aan het “lijsttrekkersdebat' (rare betiteling, want de lijsten voor de gemeenteraden werden door heel andere politici getrokken) moesten er wel aan terugdenken, aan die merkwaardige discussie van de heren Melkert, Dijkstal, Balkenende, De Graaf en Rosenmöller met de grote overwinnaar Pim Fortuyn. Er hingen toen walmen van vitriool in de lucht, de verliezers waren woedend; alleen de latere premier zag mogelijkheden in de populistische revolte.

De stemming aan tafel was nu van het begin af aan veel beter, er werden grappen gemaakt en tegenstanders feliciteerden elkaar spontaan. Het uitnodigingsbeleid, dat niet de ChristenUnie en de LPF behelsde, leek gericht op het bevorderen van de tegenstelling die de komende veertien maanden, tot aan de volgende Kamerverkiezingen, de media gaat beheersen: die tussen het Volksfront van links en de gematigde krachten van rechts. VVD-aanvoerder Van Aartsen nam er een voorschot op, door met zijn vinger een zwiepende beweging te maken in de richting van “die drie daar“ aan de overkant van de tafel. Hoe te verhinderen dat Wouter Bos (PvdA), Jan Marijnissen (SP) en Femke Halsema (GroenLinks) de voorspelde linkse meerderheid gaan realiseren? De aan Van Aartsens kant van de tafel gezeten coalitiepartners Maxime Verhagen (CDA) en Lousewies van der Laan (D66) hoeven geen bondgenoten door dik en dun te zijn. De laatste prees nu al Bos voor zijn vermogen de lessen van Fortuyn in praktijk te brengen. Als ze snel de stekker uit het kabinet trekt, mag ze misschien nog aanschuiven in Havana aan de Noordzee.

Intussen beroofde de verkiezingsuitzending van de NOS ons wel mooi van het moment waar iedereen op zat te wachten: in de bokswedstrijd tussen Leefbaar Rotterdam en de PvdA moest een van beide knock-out gaan. Pas in het NOS Journaal van tien uur kregen we een terugblik op Marco Pastors, die na telling van een kwart van de stemmen begrijpt dat hij de socialisten nooit meer kan passeren. Een misser van de regie en de redactie dus, die ons eindeloos bezighielden met peilingen voor eventuele Kamerverkiezingen.

Voor nieuws over wat er in de gemeenten gebeurde, moest je op een regionale zender afstemmen. Op AT5 becommentarieerde Felix Rottenberg samen met Hubert Smeets en Jort Kelder niet alleen de Amsterdamse uitslag, maar ook het Rotterdamse koningsdrama. Hij waarschuwde voor het gevaar dat populistisch rechts ondergronds gaat. In de lichtkrant van de NOS-uitzending (maar alleen daar) viel te lezen dat zowel Fortuyns voormalige chauffeur (in Tilburg) als ex-LPF-minister Nawijn (in Zoetermeer) vijf zetels verwierf. En ook Rottenbergs waarschuwing voor de hoogmoed van de PvdA, als zij aan de macht is, werd onmiddellijk geïllustreerd door geronk van de Rotterdamse winnaar Peter van Heemst en gedraai van vice-fractievoorzitter Sharon Dijksma in Barend & Van Dorp (Talpa). De NOS sliep echter rustig verder. Zelfs de behaalde zetels per gemeente werden voor ons geheimgehouden.