Een ereronde na een droomuitslag voor de PvdA

De polarisatie in Rotterdam is met de uitslag van gisteren compleet. De PvdA is weer de grootste. Maar de partij staat lijnrecht tegenover “verliezer' Leefbaar Rotterdam.

Twee keer kwamen gisteravond op het stadhuis van Rotterdam lijsttrekkers binnen zoals Pim Fortuyn in 2002: niet te vroeg, blakend van zelfvertrouwen en omstuwd door camera's. Dat jaar kwam Leefbaar Rotterdam uit het niets op 17 zetels. De PvdA ging van 15 naar 11.

Van de twee gloriërende lijsttrekkers leek Leefbaar Rotterdams Marco Pastors het minst op Pim Fortuyn. Hij kwam als eerste, even na negen uur, toen er nog geen uitslag bekend was. Die uitslag, nadat een kwart van de stemmen was geteld, kwam om half tien: 15 voor Leefbaar Rotterdam, 16 voor de PvdA. Pastors' gezicht betrok meteen: “Dit is niet goed genoeg.“

PvdA-lijsttrekker Peter van Heemst verscheen om half elf. Hij en zijn partijkader liepen de trap op naar de eerste verdieping, waar in de Burgerzaal de verkiezingsavond werd gehouden. Maar in plaats van meteen naar die zaal te gaan, liepen ze eerst de galerij rond: een ererondje. Op dat moment was de definitieve uitslag bekend: 18 voor de PvdA, 14 voor Leefbaar Rotterdam. “Een droomuitslag“, zei Van Heemst.

Met die uitslag is sinds gisteravond de polarisatie in de stad compleet. Nadat vier jaar geleden al veel partijen waren gedecimeerd, gebeurde dat gisteren nog een keer. Met als resultaat dat er nu twee grote partijen zijn, die lijnrecht tegenover elkaar staan, en verder alleen maar kleintjes. Voortzetting van het huidige college is niet mogelijk.

Wat kan nog wel?

Als de partijen naar de kiezer luisteren, wordt het een combinatie van Leefbaar Rotterdam en PvdA: een harde aanpak van problemen, maar met minder nadruk op het verband tussen die problemen en de islam en meer aandacht voor sociaal beleid.

Die mogelijkheid sloot Pastors uit. De kiezer wil ons niet, was zijn conclusie, en geen wonder: “Er wonen hier gewoon veel allochtonen en bandeloze burgers.“ Ook herhaalde Pastors dat hij met deze uitslag “landelijk' wil gaan: “Adel verplicht.“

Bij andere partijen overheerste de gedachte dat Leefbaar Rotterdam “even de tijd moet krijgen'. “Politiek is een zaak van verstandige mensen“, zei (scheidend) VVD-wethouder Nico Janssens: “Geef Van Schendelen (in 2002 informateur van het huidige college van Leefbaar Rotterdam, CDA en VVD, red.) twee maanden en het is voor elkaar.“

Zeker is dat niet. Zo vindt Marco Pastors het een uiting van “oude politiek' om na verkiezingen compromissen aan te gaan die voor die tijd werden uitgesloten. Daarnaast beheert Pastors de erfenis van Pim Fortuyn, die zijn opkomst in 2002 mede dankte aan het verketteren van de PvdA. En dan is er nog het karakter van Pastors: eerder toonde hij zich een slechte verliezer die lang verongelijkt kan blijven.

Er zijn ook andere verbintenissen mogelijk. Een links college bijvoorbeeld. Sinds gisteren hebben PvdA, SP en GroenLinks in Rotterdam samen 23 zetels (van de 45). Verder zijn er combinaties denkbaar van PvdA en CDA. Het CDA sluit dat niet uit: de PvdA betoont de tolerantie jegens allochtonen die het CDA miste bij Leefbaar Rotterdam.

Het CDA wil echter óók voortzetting van het huidige, daadkrachtige collegebeleid. Dat zou bijvoorbeeld kunnen in een college met PvdA, CDA en VVD (samen 24). Maar dat wil de VVD weer niet. De VVD weigerde samenwerking met de PvdA de afgelopen tijd al net zo rigoureus als Leefbaar Rotterdam dat deed. VVD-lijsttrekker George van Gent (van vier naar drie zetels) trad gisteravond terug als fractieleider.

Wat ook kan, is een minderheidscollege dat wordt gedoogd door een meerderheid in de raad. Een college van PvdA en CDA bijvoorbeeld (21 van de 45 zetels). Rotterdam heeft nu ook een minderheidscollege. Na diverse afsplitsingen verloor het anderhalf jaar geleden de meerderheid in de raad.

Vandaag vindt een eerste gesprek plaats tussen burgemeester Ivo Opstelten en PvdA-lijsttrekker Peter van Heemst. Morgenochtend worden de fractieleiders geraadpleegd. 's Middags is er dan het traditionele boottochtje-na-de-verkiezingen. Idee daarachter is dat de nieuwe raadsleden in een ongedwongen sfeer alvast wat nader tot elkaar kunnen komen.