“CDA behoeft scherpere toon'

Tegen tienen zagen de CDA'ers op het partijbureau dat ze veel zetels hebben verloren. Ze vroegen zich af: deugt de manier waarop we de boodschap brengen niet of deugt de boodschap niet?

Een nederlaag heeft veel nuances. Lange tijd is de sfeer op het Haagse partijbureau van het CDA nog wat optimistisch. De VVD verliest procentueel meer dan het CDA, rekent een aanwezige uit. Maxime Verhagen, fractievoorzitter, nuanceert een peiling onder 6.000 mensen, die op het grote televisiescherm verschijnt.

Het CDA, zegt die peiling, zou bij landelijke verkiezingen 31 van de 45 zetels behouden. Een groot verlies. Maar Verhagen ziet dat anders. “Het zegt hooguit iets over 6.000 mensen. Ik word daar niet zenuwachtig van.“

De meeste aanwezigen op het partijbureau van het CDA moesten gedurende de verkiezingsavond erkennen dat het CDA de grote verliezer is van de gemeenteraadsverkiezingen. Iedere CDA'er had rekening gehouden met een verlies van zetels. Maar lang ging ook de theorie rond dat een verlies in de grote steden gecompenseerd zou kunnen worden als de middelgrote gemeenten een stabiele CDA-aanhang zouden hebben.

De sfeer op de avond, die nog zo feestelijk begon met de inwijding van het nieuwe partijbureau, slaat rond tien uur definitief om. Ook de middelgrote gemeenten hebben massaal raadszetels verloren, al klinkt er nog gejuich als in Bolsward een winst behaald wordt.

Premier Balkenende houdt een opbeurende toespraak. Er is “hard geknokt“, al is de uitslag teleurstellend. CDA'ers hebben “hun nek uitgestoken“ en “moeilijke maatregelen genomen“. Later, na zijn toespraak, zegt hij: “Ik zit lekker in mijn vel. Ik ben dubbel zo gemotiveerd om mijn boodschap aan de kiezer over te brengen.“

Terwijl Balkenende in een bovenkamertje praat, begint beneden, in de centrale hal, de discussie over de verkiezingsnederlaag. Ieder gesprek komt op dezelfde vraag uit: ligt het aan de manier waarop het CDA zijn boodschap de afgelopen drie jaar heeft overgebracht? Deugt die boodschap zélf niet? Heeft de impopulariteit van het kabinet-Balkenende niet onnodig veel schade berokkend bij lokale afdelingen?

Minister Karla Peijs (Verkeer en Waterstaat) denkt dat het CDA een scherpere toon moet aanslaan. “We moeten harder campagne voeren“, zegt ze. “Het CDA is zo'n ongelooflijk nette partij. Mensen moeten weer weten waar wij als CDA voor staan.“ Verhagen: “Het landelijk kabinetsbeleid heeft effect op hoe mensen tegen lokale politici aankijken. Je ziet dat het kabinetsbeleid vruchten afwerpt, maar mensen merken het kennelijk nog te weinig.“

Minister Donner (Justitie), met zijn rap toch de meest opvallende campagnevoerder voor het CDA, vindt niet dat het kabinet een koerswijziging moet doorvoeren. Van een signaal aan het kabinet wil hij niets weten, zegt hij. “Er zou onmiskenbaar iets anders moeten, als dit landelijke verkiezingen waren geweest. Maar dat is staatsrechtelijk gezien onzin.“