Carice van Houten

Drie speelfilms maakte Carice van Houten vorig jaar. Morgen is zij te zien in haar eerste van 2006: “Ik omhels je met 1000 armen'.

Foto NRC Handelsblad,Vincent Mentzel Jelka & Carice van HOUTEN , acterende zusjes. foto VINCENT MENTZEL/NRCH/ 22032001 Mentzel, Vincent

“Stinkjaloers“ was Jelka van Houten vroeger op haar oudere zus Carice. “Zij was altijd de ster, ik het zwarte schaap. Zij was het meisje met de grote drama's, ik was de vrolijke noot.“ Dat zei Jelka van Houten in een dubbelinterview in 2001. Daarin bekende de twee jaar oudere Carice dat zij pas jaloers was geworden nu ook Jelka een rol in een tv-film (Liefje van Emile Fallaux) had gekregen. “Ik dacht: nu zijn er twee Carices; straks gaan ze háár vragen in plaats van mij.“

Het is (nog) niet gebeurd. Jelka speelt weliswaar de hoofdrol in de musical Turks Fruit, maar Carice acteert in Driekoningenavond van de Theatercompagnie, en is vanaf morgen te zien in Ik omhels je met 1000 armen (de laatste film van Willem van de Sande Bakhuyzen) en speelt de hoofdrol in Zwartboek, de comeback van Paul Verhoeven. Geen misverstand over wie van beide Van Houtens de ster is.

Zeven jaar geleden debuteerde Carice van Houten (Leiderdorp, 1976) als filmactrice in de tv-film Suzy Q (Martin Koolhoven, 1999) en sindsdien is ze bedolven onder de prijzen (twee gouden kalveren, een Colombina) en loftuitingen. Een kleine greep uit de stukken die over haar in deze krant verschenen: “Steelt ieders hart“. “Om verliefd op te worden.“ “Steelt de show.“ “Geniale actrice.“

Of ze nu in goede films speelt als Minoes (Vincent Bal, 2001) of Lepel (Van de Sande Bakhuyzen, 2005), in aardige als Amnesia (2001) en Knetter (2005) van Martin Koolhoven, of in mislukte films als Zwarte zwanen (Colette Bothof, 2005) of De passievrucht (Maarten Treurniet, 2004), háár spel wordt altijd geroemd.

De bevestiging van haar talent was Minoes, waarvoor ze haar tweede gouden kalf kreeg. De rol van kat die juffrouw wordt maar nooit helemaal mens, leek Van Houten op het lijf geschreven. Haar gezicht was katser dan ooit, bleek, met grote ogen, niet zo'n grote mond en een niet te bevatten geheim dat erachter schuilgaat. Dat gezicht en haar neiging tot dromerigheid zijn de belangrijkste factoren in haar spel. Haar porseleinen gelaat en wat secundaire reacties vormen zo'n mysterie waar de camera dol op is - al sinds de dagen van Lilian Gish. Wij, kijkers, kunnen invullen wat de personages van Carice van Houten drijft.

Wat verbergt deze vrouw achter haar kleine gebaren en precies geplaatste zinnen? “Mijn kracht ligt in het subtiele spel“, zei ze zelf in een interview met de Filmkrant. “Vaak sta ik voor mijn gevoel heel duidelijk te spelen, terwijl de regisseur dan roept: “We zien niets, Carice'. Blijkbaar gebeurt het bij mij allemaal van binnen.“

Het bijzondere is dat wat van binnen gebeurt, zo'n intense uitstraling heeft en behoudt tot op het filmdoek of het toneel, waar Van Houten ook altijd voor is blijven werken. Ze schrijft een column in uitgaansblad NL20, leest voor op cd's, trad op in een tv-reclame. Die poging tot alomtegenwoordigheid zou met haar zelfverklaarde onzekerheid te maken kunnen hebben. In het interview met de Filmkrant zei ze: “Een anekdote worden in het geheugen van iemand anders, dat wil iedereen toch?“ Maar zij is al veel meer dan dat.