Van Aartsen heeft winst nodig voor leiderschap VVD

Iedere opmerking over het leiderschap van de VVD is tot en met vandaag verboden. Dat geldt óók voor de bespiegelingen van minister Henk Kamp over aanvoerder Van Aartsen.

Maandag rond het middaguur belt Henri Kruithof, hoofd voorlichting van de VVD-fractie, de kranten af. Het gaat over opmerkingen van minister Kamp (Defensie, VVD) in de Provinciale Zeeuwse Courant. Een journalist citeerde uit de mond van de minister dat de positie van VVD-aanvoerder Van Aartsen ‘erg moeilijk’ kon worden na de gemeenteraadsverkiezingen. Als Van Aartsen zou terugtreden, moet volgens de minister de nieuwe partijleider ‘uit het kabinet komen’. Kruithof meldt dat Kamp niet beoogt het leiderschap van Van Aartsen zo vlak voor de verkiezingen ter discussie te stellen. Kamp blijkt een ‘verklaring' geschreven te hebben, waarin staat wat hij bedoelde. De fractievoorlichter stuurt die rond. ‘Ik steun voluit Van Aartsen als politiek aanvoerder van de VVD’, staat erin. En: ‘Ik ben niet van plan me kandidaat te stellen als lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2007 en steun de kandidatuur van Jozias van Aartsen.’ Gisteravond verschijnt Kamp in het tv-programma Nederland Kiest. Hij schetste, zegt hij, een ‘theoretische situatie’.

Twee uur daarvoor, rond kwart over tien 's ochtends, hebben leden van het campagneteam van de VVD al met minister Kamp gebeld. Ze hebben hem herinnerd aan een afspraak. Die afspraak is dat iedere opmerking over het leiderschap van de VVD tot en met vandaag, de verkiezingsdag, verboden is. Helemaal niet toegestaan is het zelf te solliciteren naar het lijsttrekkerschap voor de Tweede-Kamerverkiezingen van 2007.

Kamp beschouwde zich voorheen, blijkens een opmerking in de tv-rubriek Twee Vandaag, zeker als gegadigde voor het leiderschap van de VVD. Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) is populair onder de achterban en is al getipt door haar collega-minister Dekker (VROM). Ook campagneleider en staatssecretaris van Onderwijs Mark Rutte wordt in de partij als mogelijk geïnteresseerd beschouwd.

Maar als deze VVD'ers nu al opmerkingen maken over het leiderschap van de VVD, staat de positie van VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen opnieuw ter discussie. Eerder weigerde het congres van de VVD Van Aartsen de titel partijleider. Hij werd ‘aanvoerder'. Van Aartsen is wel de enige die zich nu al kandidaat wil stellen voor het lijsttrekkerschap. Hij hoopt erop met een speciale constructie de Tweede-Kamerverkiezingen in te gaan. Hij wil zich overmorgen kandideren als lijsttrekker, en het in de partij populaire erelid Hans Wiegel presenteren als de kandidaat-premier voor de VVD.

Van Aartsen heeft zich in de campagne gedragen als liberaal leider. Hij heeft een visie op Nederland in 2015, dat het New York van Europa moet worden. Met die boodschap wil hij niet alleen lokale VVD-afdelingen aan stemmen helpen, het is ook zijn inzet voor de verkiezing tot lijsttrekker.

Toch is zijn positie in de partij niet sterk. Volgens een in de Volkskrant gepubliceerd onderzoek van de Universiteit van Amsterdam zijn Kamp en Verdonk onder VVD'ers populairder. Kamp maakte onlangs in zijn weblog al kritische opmerkingen over het verbond tussen Van Aartsen en Wiegel. De laatste is weliswaar een stemmentrekker, schreef hij, maar stemmentrekkers moeten op de kandidatenlijst staan. Bijna tweehonderd lokale afdelingen zeiden in januari dat Wiegel maar beter lijsttrekker kon worden. Van Aartsen zou het aan charisma en warmte ontbreken.

Overmorgen wordt de inschrijving geopend voor de verkiezing van de lijsttrekker op 3 juli. Kamp en Rutte hebben gezegd de kandidatuur van Van Aartsen te steunen. Zelf zullen ze zich dus niet kandideren zolang Van Aartsen in de race is. Maar zij weten ook dat Van Aartsens positie niet sterk is. De uitslag van vandaag bepaalt in grote mate die positie.