Opvoeden met Idols

Kinderen kun je veel leren met behulp van Idols: wie blundert krijgt een herkansing. En wie zijn huiswerk niet maakt, valt af.

De aankondiging, de vertrouwde jingles: we ervaren het al bijna als een eredienst. Stil kinderen, Idols begint. Een sliert van warmte en begrip trekt door de huiskamer. (En van kitsch, en van geldklopperij via de mobiele telefoon, maar dat doet er nu even niet toe.) Op zaterdagavond beleeft mijn gezin alweer maandenlang iets wat uitstijgt boven het niveau van zomaar een muzikale talentenjacht. Iets van een hogere orde, zeg maar. Er gaan bij ons nog net geen pepermuntjes rond en er wordt niet stijf rechtop gezeten; in plaats daarvan hangt iedereen lui achterover, koffie en koekjes binnen handbereik, de kinderen in pyjama's. En toch, de aanblik van onze meisjes (acht en negen jaar) stemt mijn vrouw en mij op een bepaalde, je zou haast zeggen: ouderwetse, misschien zelfs burgerlijke manier heel tevreden.

Want: hier wordt geleerd. Hier wordt zelfs bijzonder veel geleerd. En pa en moe leren mee. Dat is ook weer het mooie van Idols: het programma verenigt de generaties. Samen lachen we om de stumperds van de eerste ronde; om hen die al na enkele maten duidelijk maken dat ze hun vocale aspiraties beter tot hun eigen badkamer hadden kunnen beperken. In de RTL4-studio reduceert de jury menige ambitie tot wat ze in werkelijkheid is, een verkeerd zelfbeeld. Hoogst amusant is de verbijstering in de blikken van sommige afgewezen aspirant-idolen. Wat? Ik vals? Hoezo geen maatgevoel? Die jury deugt niet!

Huiskamermoraal: zo idioot zien mensen zonder zelfkritiek er nou uit.

Bij Idols leer je aanmerkingen op je gedrag te accepteren. Net zoals de jury zich geroepen voelt kritiek van heldere argumenten te voorzien. Zomaar iemand afserveren is er niet bij. Dus, kinderen, zien jullie hoe goed dat meisje omging met de kritiek? Ze nam bijlessen en presteert nu veel beter dan twee weken terug. Wie blundert, krijgt een herkansing, wie zich verbetert, krijgt lof. Afspraken zijn er om nagekomen te worden. En wie zijn huiswerk niet maakt, valt af. Pa en moe's favoriet, een grappige rocker genaamd Harm, kreeg wekelijks van de jury te horen dat hij zijn teksten niet beheerste. Het geduld raakte op, Harm exit. Les: met charme en spontaniteit alleen kom je er niet in de grotemensenwereld.

Ronduit educatief is te zien hoe kandidaten reageren op het verschijnsel competitie. Achter de schermen krabben ze misschien elkaars ogen wel uit - wie weet. In ieder geval wordt vóór de schermen gedemonstreerd dat wedijver heel iets anders is dan vijandigheid. In een collegiale sfeer troeven de kandidaten elkaar af, winnaars en verliezers behandelen elkaar met respect, hoe de uitkomst ook luidt.

Afscheid nemen is moeilijk. Veel volwassenen zijn er slecht in, liever gaan ze het uit de weg. Je leert het bij Idols. Aan het einde van iedere aflevering wordt afscheid genomen van een of meer kandidaten. Wat doe je met iemand wiens droom aan scherven ligt? Die stuk zit? Doe als de immer meelevende presentatoren van Idols: biedt een troostende schouder, een bloemetje, kusje, fijn dat je er was. Met een rechte rug dankt de verliezer iedereen voor de aandacht, de morele steun in de voorafgaande maanden, de vakkundige instructies van de jury. Teleurgesteld, mogelijk betraand, gaat de blik de zaal in, niks om je voor te schamen. Wat betreft het dragen van verlies biedt Idols een lespakket waar geen Postbus 51 tegenop kan. Achter een façade van goedkope glamour huist een baken van fatsoen. Zelfs de premier moet maar eens kijken. Qua volkscultuur zal hij er een hoop van opsteken: Idols verschaft aardig wat onderricht inzake de geschiedenis van de populaire muziek, en dat zonder duizelingwekkende beelden à la MTV Hoewel het allemaal draait om popmuziek wordt het nooit schreeuwerig, en gaat het absoluut niet flitsend toe, eerder langzaam, tergend langzaam, soms denk je dat er geen einde aan komt.

Dat komt er wel: zaterdag aanstaande. Als de twee finalisten elkaar die avond hebben bestreden, en wij ons laatste lesje Hoe Hoort Het Eigenlijk? achter de rug hebben, hopen we dat er snel weer een serie komt. In de tussenliggende periode zullen pa en moe de opvoeding weer helemaal zelf ter hand moeten nemen.