Nieuwe raskip kost minder dan een prik

Moeten we kippen vaccineren of laten we ze in hun hok? Daarover twijfelen de kinderboerderijen. ‘Ik kies voor de veiligheid van mijn bezoekers.’

Een haan loopt los in de buurt van het Julianapark in Utrecht. Veel pluimvee daar is door particulieren gedumpt in de buurt van de kinderboerderij. Foto Walter Herfst Nederland Utrecht 5 maart 2006 Loslopende haan in de wijk Zuilen nabij het Julianapark. Foto: Walter Herfst Herfst, Walter

Het pluimvee van de Nederlandse kinderboerderijen zit nu nog binnen. Of de kippen binnenkort allemaal worden ingeënt en weer naar buiten mogen, is de vraag. Veel beheerders zijn in verwarring over de vraag wat goed is voor dier en bezoeker.

‘Ik ga niet vaccineren’, zegt beheerder Angelique Driesen van kinderboerderij De Brink in Zeist. Haar veertig kippen lopen gezond en wel rond in het Hoenderhuis naast de speelweide. De Groninger meeuw en het Hollands kuifhoen, de Barnevelder en de Noord-Hollandse blauwe. Ze zijn niet te zien voor de kinderen van groep één van christelijke basisschool De Hoeksteen uit Zeist. Juf Leonie Heijmans heeft haar leerlingen voorafgaand aan het uitstapje verteld dat ze geen kippen te zien krijgen. Een enkeling wist wel waarom. ‘Vogelgriep.’

Beheerder Angelique Driesen is districtscoördinator westelijk Nederland van de Stichting KinderBoerderijen Nederland (SKBN), een brancheorganisatie waarvan een kleine vijfhonderd kinderboerderijen lid zijn. Driesen ziet weinig heil in enten. ‘Gevaccineerde dieren zijn moeilijk te onderscheiden van zieke. Die dieren komen wel met onze bezoekers in contact, vijftien miljoen per jaar. Ik kies voor de veiligheid van mijn bezoekers.’

Ook José Ströp van kinderboerderij De Pijp in Amsterdam weet nog niet of ze haar kippen, eenden, ganzen, parelhoenders en pauwen gaat vaccineren. ‘Ze blijven drager van het virus’, stelt ze. ‘Dat is een nadeel.’ Misschien kunnen ze daarom maar beter in hun hok blijven.

Deskundigen zijn een andere mening toegedaan. Viroloog Ab Osterhaus uit Rotterdam zegt dat er een ‘theoretische kans’ bestaat dat er na vaccinatie ‘iets van het virus wordt uitgescheiden’. Maar die kans is zó klein dat je daar niet van wakker hoeft te liggen. ‘Ik zou mijn kleindochter gerust naar de kinderboerderij sturen.’ Temeer, zegt Osterhaus, omdat de kans dat de vogelgriep van pluimvee op mens wordt overgedragen tóch al bijzonder klein is. ‘Er zijn honderdzeventig gevallen in een gebied waar eenderde van de wereldbevolking woont. Dat is heel weinig.’ Ook viroloog Wim van der Poel van Wageningen Universiteit wijst erop dat ingeënt pluimvee het virus in principe niet verder kan verspreiden. ‘Tenzij het dier al ziek is. Maar dan heeft vaccineren ook geen zin meer. Dan hebben we een oorlogssituatie.’

Het vaccineren kan over twee weken beginnen, verwacht Sible Westendorp, voorzitter van de Nederlandse Werkgroep voor hobbymatig gehouden Pluimvee en Parkvogels (NWPP). Ook dierenarts Westendorp stelt dat vaccineren ‘zeer effectief’ is. En natuurlijk is het een mooi alternatief voor het ophokken, dat zo veel maatschappelijke onrust veroorzaakt. Westendorp: ‘Mensen hebben door het ophokken het gevoel dat er iets mis is met mensen die met pluimvee in aanraking komen. Prille relaties worden door deze angst in de knop gebroken.’

Andere kinderboerderijen zijn vast van plan om in te enten. Zoals De Oude Hofstede in Ede, een kinderboerderij die drie jaar geleden moest worden geruimd. ‘Dat wil ik absoluut niet nog een keer meemaken’, zegt beheerder Ellen Klinkenberg. Nu nog zitten de kippen in hun hokken. De eenden en ganzen zitten in de geitenstal. ‘Niet ideaal.’ En straks moeten de watervogels buiten kunnen broeden. ‘Daarom willen we enten.’ Ook kinderboerderij De Wilgenhof in Rotterdam zal vermoedelijk wel besluiten tot enten, verwacht dierverzorger Bram Visser. ‘Daar zal het wel op uitdraaien.’

Een groot voordeel van vaccineren, laat minister Veerman (LNV, CDA) weten, is dat er bij een eventuele uitbraak van vogelgriep in Nederland wellicht geen hobbydieren in de omgeving van de besmettingshaard zullen worden geruimd. ‘De minister geeft geen garantie dat gevaccineerd pluimvee niet wordt geruimd, maar hij zal wel zeer terughoudend zijn. Er zal echt een veterinaire noodzaak aan ten grondslag moeten liggen’, zegt een woordvoerder van Veerman. ‘Het draagvlak voor ruimen is de afgelopen jaren immers veel kleiner geworden.’

Alle reden dus om toch te vaccineren, zou je zeggen, hoewel het duur is. Zo is de gemeente Den Haag nog ‘in overleg’ met het ministerie over de kosten van een eventuele vaccinatie van alle pluimvee op de elf gemeentelijke stadsboerderijen. Het ministerie verwacht de meeste aanvragen voor vaccins van biologische pluimveehouders. Naar de animo van kinderboerderijen en particulieren is het gissen. Dierenarts Sible Westendorp schat de kosten van een inenting ‘per locatie’ op ruim honderd euro, voor ten minste één bloedonderzoek en twee inentingen. Veel geld voor wie één kip wil behouden. En dat terwijl je een raskip voor vijf tot vijftien euro kunt kopen. Misschien zullen veel mensen ervoor kiezen om de kip ‘in de soep te gooien’, zegt Westendorp. ‘Vrolijk opeten is in veel gevallen het beste.’