Het beeld

Het was een merkwaardige verkiezingstijd, de afgelopen weken op televisie. In 2002 veranderde het politieke landschap drastisch na de gemeenteraadsverkiezingen. De overwinning van Pim Fortuyn in Rotterdam, maar nog meer de kinderachtige reacties van de verliezende landelijke politici in het uitslagendebat, kostten onder meer Ad Melkert (PvdA) en Hans Dijkstal (VVD) de kop.

Wouter Bos (PvdA) Talpa

Vier jaar later denken veel media dat gemeenteraadsverkiezingen dus eigenlijk over landelijke thema's gaan, een generale repetitie voor een dreigende aardverschuiving. De zenders van SBS en RTL besteedden weinig aandacht aan de campagnes, Talpa beperkte zich tot talrijke politici in Barend & Van Dorp. Daarentegen gingen bij de publieke zenders, altijd bang de eerstvolgende populistische boot te missen, alle sluizen open. Elke werkdag werd Nova/Den Haag Vandaag (NOS/VARA/NPS) vervangen door Nederland kiest, alsof de rest van de wereld, van Ahold-proces tot vogelgriep, er niet meer toe deed. Ook Twee Vandaag en Netwerk organiseerden debatten, maar alleen De stembus, een dagelijkse editie van Den Haag Vandaag, stuurde Joost Karhof het land in om met lokale politici te praten en te zoeken naar structurele kwesties in de gemeentepolitiek.

Nederland kiest was een groot succes, zowel inhoudelijk als wat betreft de kijkcijfers, voorafgaand aan de Kamerverkiezing in 2003. Brutale gesprekken, die probeerden niet alleen het vuurtje van de dag op te stoken, werden geëntameerd door het frisse duo Felix Rottenberg en Matthijs van Nieuwkerk. Kort daarna werden beide heren aangesteld als vaste presentatoren van het vernieuwde Nova. Na vier uitzendingen hadden ze ruzie met de rest van de redactie en hielden het verder voor gezien. Soms vraag ik me wel eens af of het politieke klimaat in Nederland er anders zou hebben uitgezien als Rottenberg en Van Nieuwkerk meer tact hadden kunnen opbrengen en Nova waren blijven presenteren.

Nederland kiest met als presentatoren de duo's die ook Nova Politiek op vrijdag plegen te doen (Clairy Polak, Paul Witteman, Ferry Mingelen en Jeroen Pauw) is gewoon het bekende cabaret met steeds dezelfde landelijke politici, aangevuld met een enkele plaatselijke coryfee (Pastors, Aboutaleb, Griffith, Van den Anker). Het gaat over de vraag of Hans Wiegel wel of niet meedoet in 2007, over asielbeleid en koopkracht, maar zelden over gemeentelijke issues.

Ook werden andere zenders en programma's gescand op overdreven campagnegedrag van politici. Kijkers mochten ‘het meest gênante moment’ uit de dagelijkse selectie Ondertussen bij de buren aanwijzen, en dat werd dan de volgende dag herhaald. Velen bleken de opdracht niet te begrijpen en stemden op SP-sympathisant Huub Stapel, die bij Barend & Van Dorp met z'n vuist op tafel sloeg over de voedselbanken, juist omdat ze het met hem eens waren.

Het wordt vandaag dus een links-populistische overwinning. Wouter Bos (PvdA) wekte in Barend & Van Dorp bij Maxime Verhagen (CDA) afgunst, om zijn ‘popsteruitstraling’ en vermogen om gewone-mensentaal te spreken.

Toch was premier Balkenende gisteren voor de verandering echt grappig, toen hij in Nederland kiest de ‘Wiegel-look’ imiteerde en recht in de camera uitriep ‘Landgenoten!’. Die mediatraining is dus aan de late kant.