Folder over terreur

Er bestaat geen uniform voor terroristen. Daarom zei de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding, Tjibbe Joustra, vorige week tegen deze krant dat het dragen van een lang gewaad en een baard niets met terrorisme te maken heeft. Wie zo is uitgemonsterd, wil doorgaans geen geweld gebruiken tegen burgers. Daar staat tegenover dat de verdachte van de moord op Theo van Gogh wel degelijk zo was gekleed. Maar de twee onrustige mannen in djellaba waarvoor in november na een tip van een passagier het hele treinverkeer rond Amsterdam urenlang werd stilgelegd, hadden weer niets kwaads in de zin.

Het is een opgave de burgers aan te sporen mee te doen met de opsporing van terreur. Er komen veel overbodige meldingen uit voort. Toch is de medewerking van burgers wel nodig om bijvoorbeeld melding te maken van losliggende pakjes in metro's of treinen of van verdacht gedrag. Aan de autoriteiten valt de precaire taak toe om gevaarlijk van onschuldig te onderscheiden.

Het is onvermijdelijk dat de nieuwe overheidsfolder ‘Nederland tegen terrorisme', die bij iedere Nederlander in de bus is gevallen, tegenstrijdige boodschappen bevat. Enerzijds moeten burgers elkaar vertrouwen en tolereren, anderzijds moeten ze met enige achterdocht op elkaar letten. Het is niet anders. De folder brengt balans in de verwarrende contradicties van de terreurdreiging. Er wordt helder verteld wat de verschillende overheidsdiensten doen tegen terreur, wat de burger daaraan kan bijdragen en wat er moet gebeuren na een aanslag. De burger wordt voor volwaardig aangezien, niet als vijand, en er wordt geen speciaal bedreigende bevolkingsgroep aangewezen.

De folder is wel rijkelijk laat, bijna vijf jaar na de grote aanslagen in New York en Washington. Het is ook raadzaam om naar Brits model op publieke plekken affiches met instructies op te hangen en boodschappen over bijvoorbeeld gevonden voorwerpen via geluidsinstallaties te herhalen, wat hier en daar al gebeurt. Op drukke winkelcentra, stations en vliegvelden is cameratoezicht nodig, zodat professionals met de nieuwste technieken verdacht gedrag kunnen opsporen. Maar er horen geen camera's in woonbuurten.

Meedenkende burgers kunnen voorkomen dat terreurbestrijding geheel wordt gedelegeerd aan een repressief overheidsapparaat met alle gevaren van ongecontroleerd misbruik. In een democratie is terreurbestrijding een gezamenlijke onderneming. Geen geheimzinnige Big Brother die zich bedient van vigilanten en knevelwetten. De folder van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding zet de juiste toon van openheid en koel verstand.