Een havik met berouw

Excuses worden maar weinig gemaakt in processen voor het Joegoslavië-tribunaal. Spijtbetuigingen zijn zeldzaam. Milan Babic, de vroegere leider van de Kroatische Serviërs die zondagavond zelfmoord pleegde in een cel van de Scheveningse strafgevangenis, was een uitzondering toen hij vorig jaar tijdens zijn proces zei ‘een diep gevoel van schaamte en spijt’ te voelen over zijn wandaden. Hij omschreef die als ‘de vervolging van mensen alleen omdat zij Kroaten waren’. ‘Ik nodig mijn Kroatische broeders uit mij te vergeven. Ik vraag de Serviërs het verleden achter zich te laten en zich te richten op een toekomst waarin goedheid, compassie en rechtvaardigheid het kwaad verzachten waaraan ik heb deelgenomen.’

Milan Babic Foto AP ** FILE ** Former Croatian Serb leader Milan Babic is seen as he awaits his appeals judgment at the U.N. war crimes tribunal in The Hague, the Netherlands, Monday, July 18, 2005. The U.N. war crimes tribunal announced on Monday March 6, 2006, that Milan Babic has committed suicide in prison. Leader of wartime rebel Serbs in Croatia, Babic, who was one of the key figures in the early Balkan wars of the 1990s, committed suicide in prison in his cell Sunday evening, where he was serving a 13-year sentence. (AP Photos/Jerry Lampen, Pool) Associated Press

Milan Babic was van 1990 tot februari 1992 de eerste leider van de Kroatische Serviërs, die in opstand kwamen tegen het bewind van de nationalistische Kroatische leider Franjo Tudjman. De Serviërs weigerden in een onafhankelijk Kroatië te wonen en ontketenden een oorlog in de hoop hun gebieden buiten dat Kroatië te kunnen houden. Hun strijd was de eerste in het uiteenvallende Joegoslavië die niet alleen gepaard ging met moord op burgers op grote schaal, maar ook met de etnische zuivering die zo kenmerkend zou worden voor de latere oorlogen in Bosnië en Kosovo.

Babic, tandarts en later burgemeester van Knin, het belangrijkste bolwerk van de Kroatische Serviërs, werd in 1990 president van de eenzijdig tot ‘autonoom gebied' verklaarde regio Krajina, het woongebied van de Serviërs in Kroatië. Na het begin van de oorlog tussen het Joegoslavische Volksleger en Babic' Serviërs enerzijds en de Kroaten anderszijds, werd het ‘autonome gebied' onder Babic' leiding omgezet in een ‘Servische Republiek Krajina'. Die door niemand erkende republiek bleef bestaan tot de Kroaten haar in 1995 in twee militaire offensieven oprolden.

De uitgesproken havik Babic brak in 1992 met zijn mentor Slobodan Milosevic tijdens een ruzie over een vredesakkoord dat Milosevic wel, maar Babic niet wilde. Een jaar later weigerde Milosevic Babic' zege bij de verkiezingen in de Krajina te erkennen. Babic moest toegeven, maar won in juli 1994 opnieuw de verkiezingen en werd toen alsnog premier van de rebellen-republiek. Hij bleef dat tot die in 1995 ten onder ging. Babic trok zich met zijn gezin in Servië terug.

In 2003 stelde het Joegoslavië-tribunaal hem in staat van beschuldiging wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, inclusief moord op en etnische zuivering van Kroatische burgers, gepleegd tussen augustus 1991 en februari 1992, de periode waarin hij ‘president' was. Babic meldde zich vrijwillig bij het tribunaal en bekende schuld. Midden vorig jaar kreeg hij dertien jaar gevangenisstraf.